Πανελλαδικό Σώμα ΝΑΡ - 2012

Εισηγητική ομιλία στην εκδήλωση για την σύγχρονη εργατική τάξη, ΑΣΟΕΕ, 7 Μάρτη

2012-03-09T03:49:00.000-08:00

Ομιλία του σ. Βασίλη Μηνακάκη στην εκδήλωση για την σύγχρονη εργατική τάξη.

Το Κείμενο Εργασίας του ΝΑΡ για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομουνιστικής απελευθέρωσης τοποθετείται με σαφήνεια και εξαρχής απέναντι στο ζήτημα της εργατικής τάξης. Την αντιμετωπίζει ως κοινωνική ατμομηχανή της επανάστασης, ως τη βασική δύναμη αλλαγής της κοινωνίας. Με αυτή την έννοια, τοποθετεί τα ζητήματα που την αφορούν στο κέντρο της συζήτησης για το επαναστατικό υποκείμενο της εποχής μας.

Γιατί αντιμετωπίζουμε έτσι την εργατική τάξη; Γιατί της δίνουμνε τέτοιο ρόλο στην πολιτική μας; Μόνο γιατί είναι η πιο πολυπληθής κοινωνική ομάδα στον πλανήτη και ιδιαίτερα στον αναπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο; Ή γιατί είναι η ομάδα που υποφέρει πιο πολύ από τις συνέπειες της κρίσης και της αντιδραστικής στρατηγικής για την υπέρβασή της; Είναι κι αυτοί, κυρίως όμως δεν είναι αυτοί οι λόγοι που την αντιμετωπίζουμε ως τον βασικό κοινωνικό κινητήρα της επαναστατικής πάλης. Κυρίως είναι τρεις ποιοτικοί λόγοι, τρία ποιοτικά στοιχεία.

ΠΡΩΤΑ ΑΠ' ΟΛΑ, η εργατική τάξη συγκροτείται ως η άλλη πλευρά της σχέσης κεφάλαιο, του δίπολου κεφάλαιο-εργασία. Συγκροτείται πάνω στο θεμελιακό, το ειδοποιό χαρακτηριστικό του κεφαλαιοκρατικού τρόπο παραγωγής: την εκμετάλλευση απλήρωτης δουλειάς, την απόσπαση υπεραξίας, την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής. Χωρίς αυτά τα στοιχεία δεν υπάρχει καπιταλισμός. Από εδώ προκύπτουν δύο συμπεράσματα: πρώτον, ότι η εργατική τάξη και η πάλη της σχετίζεται με τον πυρήνα του καπιταλιστικού συστήματος ως τέτοιου και δεύτερον ότι εκ φύσεως υπάρχει και συγκροτείται ως τάξη-αντίπαλος της αστικής, της άλλης κοινωνικής ομάδας που συνδέεται με την καρδιά του συστήματος. Από αυτή την άποψη, όποιοι υποστηρίζουν ότι η εργατική τάξη έπαψε να υπάρχει ή την αντικαθιστούν με το ακαθόριστο «πλήθος» δεν εξορμούν άδολα από το έδαφος μιας αυστηρά κοινωνιολογικής ανάλυσης. Επιδιώκουν η σκέψη να κάνει και το επόμενο λογικοφανές βήμα: αφού δεν υπάρχει εργατική τάξη, άρα η κοινωνία δεν είναι ανταγωνιστική, είναι μια κοινωνία συνύπαρξης των κοινωνικών συντελεστών της παραγωγής, κι επομένως για να προοδεύσει πρέπει αυτοί να συνεννοηθούν, να συνεργαστούν και όχι, όπως λέει η Αριστερά, οι εργάτες να ξεμπερδεύουν με τους εργοδότες, τις αγορές, την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.

Δεύτερο, η σημερινή εργατική τάξη -ιδιαίτερα η νέα της βάρδια- έχει μια άλλη ποιότητα, μορφωτική, πολιτισμική, κοινωνική. Κατέχει τα μυστικά της έρευνας και των σύγχρονων επικοινωνιών, του προγραμματισμού και της ρύθμισης των σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, της κοινωνικά συνδυασμένης εργασίας και της διεύθυνσης πολύπλοκων παραγωγικών διαδικασιών, της διεθνικής συνεργασίας και της ισόρροπης σχέσης ανθρώπου-φύσης. Κι όλα αυτά με δυναμικό κι όχι στατικό τρόπο. Είναι, με άλλα λόγια, μια εργατική τάξη η οποία ανταποκρίνεται -πολύ περισσότερο από κάθε άλλη εποχή- στο χαρακτηρισμό των μαρξιστών του 19^ου και 20ού αιώνα: «κύρια παραγωγική δύναμη», «φλόγα της παραγωγής». Χωρίς αυτήν στην κυριολεξία γρανάζι δεν γυρνά. Χωρίς αυτήν κανένα από τα μοντέρνα τεχνολογικά μέσα που έχουν το λογότυπο της Apple ή της Microsoft δεν θα υπήρχε και δεν θα μπορούσε να παράγει κέρδη. Από μια άλλη άποψη, αυτό υπογραμμίζει και η σημερινή κρίση: μια καπιταλιστική ευρωστία που στηρίζεται στη χρηματοπιστωτική μόχλευση και όχι στο ασφαλές πεδίο της άντλησης υπεραξίας από τους εργάτες αργά ή γρήγορα οδηγεί τους δείκτες κερδοφορίας στο βούρκο. Επειδή, όμως έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, η εργατική τάξη μπορεί σήμερα -περισσότερο από ποτέ- να οργανώσει, να διευθύνει και να διαχειριστεί τις τύχες της κοινωνίας συλλογικά, χωρίς καπιταλιστές, προς όφελος του κοινού καλού -και είναι αυτός ένας από τους βασικούς λόγους που κάνουν την επανάσταση και την κομμουνιστική απελευθέρωση αντικειμενική, υλική δυνατότητα- και επιπλέον δικαιούται μια κατανομή με βάση τις ανάγκες της του κοινωνικού πλούτου που η ίδια παράγει με το χέρι και το μυαλό της – και είναι αυτός ένας από τους λόγους που κάνουν την επανάσταση, τον κομμουνισμό πιεστική αναγκαιότητα.

Υπάρχει και μια τρίτη πλευρά, που σχετίζεται με τη μαζικότατη συντριβή των μεσαίων στρωμάτων, παραδοσιακών και νέων, από την κρίση και την αστική πολιτική για το ξεπέρασμά της. Τόσο η ουσία των μέτρων αυτών όσο και η άτεγκτη τακτική προώθησής τους δείχνουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι για τα στρώματα αυτά δεν υπάρχει οδός επιστροφής προς τα πίσω, οι γέφυρες επικοινωνίας με την παλιά κατάσταση έχουν κοπεί οριστικά. Οπότε το δίλημμα τίθεται ως εξής: ή συμμαχία με το προλεταριάτο για μια καλύτερη ζωή μέσα από την αντικαπιταλιστική ανατροπή της επίθεσης, την εργατική εξουσία και την κομμουνιστική χειραφέτηση ή συντριβή κάτω από τη σιδερένια μπότα των πολυεθνικών και των τραπεζών. Η εργατική τάξη -ιδιαίτερα σε χώρες με σχετικά πολυπληθή μεσαία στρώματα- οφείλει να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση οικοδομώντας με τολμηρό τρόπο ένα νέο ιστορικό μπλοκ αντικαπιταλιστικής κι επαναστατικής ανατροπής, σε μια εποχή μάλιστα όπου ο καπιταλισμός στερείται ενός θετικού κι ελπιδοφόρου προτάγματος, εξαντλεί τα καύσιμα του παραδοσιακού κεϊνσιανισμού της χρυσής τριακονταετίας και του τραπεζικού κεϊνσιανισμού της προηγούμενης δεκαετίας και βυθίζεται σε ένα εφιαλτικό τούνελ απροσδιόριστης διάρκειας και πρωτοφανούς αγριότητας. Ενόσο, λοιπόν, συμβαίνουν όλα αυτά, η εργατική τάξη αναδεικνύεται ως η μόνη κοινωνική δύναμη που -απελευθερώνοντας τον εαυτό της- απελευθερώνει και όλη την κοινωνία από τη δυναστεία του κέρδους, των αγορών, της ΕΕ, του ΔΝΤ, η μόνη που μπορεί να προβάλλει οράματα μιας καλύτερης ζωής με καθολική κοινωνική ισχύ, η μόνη που μπορεί να εμφυσήσει στοιχεία συλλογικής αισιοδοξίας στις σύγχρονες κοινωνίες της μαζικής κοινωνικής κατάθλιψης.

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ήδη το επίθετο σύγχρονη πλάι στον όρο εργατική τάξη. Δεν είναι τυχαίο. Στο Κείμενο Εργασίας επιχειρούμε να προσεγγίσουμε την εργατική τάξη με τους όρους του 21^ου αιώνα, όχι με όρους του 1850 ή των αρχών του 20ού αιώνα, έχοντας βέβαια ως πεδίο αναφοράς, ως μεθοδολογικό εργαλείο και πολιτικοστρατηγικό κλειδί τις θέσεις του μαρξισμού για την εργατική τάξη και την πάλη των τάξεων.

Λέμε σύγχρονη, γιατί όποιος κοιτάει την εργατική τάξη με το βλέμμα στραμμένο προς τα πίσω, προς την καπιταλιστική παραγωγή άλλων εποχών, θα κατατάξει σε αυτήν μόνο τα τμήματα που εργάζονται χειρωνακτικά – αν υποθέσουμε ότι υπάρχει καθαρά χειρωνακτική εργασία. Όμως η έννοια της εργατικής δύναμης δεν είναι ταυτισμένη μόνο με τη χειρωνακτική εργασία ούτε με τη μονότονα επαναλαμβανόμενη εργασία της τεϊλορικής αλυσίδας, όπως, άλλωστε, και η έννοια του εμπορεύματος δεν είναι ταυτισμένη μόνο με τα εμπορεύματα που έχουν υλική υπόσταση: περιλαμβάνει και τα εμπορεύματα που είναι άυλα, ικανοποιούν πολιτισμικές ή πνευματικές ανάγκες -όπως ξεκαθαρίζει ο Μαρξ ήδη από τον 1ο τόμο του Κεφαλαίου-, αλλά και τα εμπορεύματα που δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από την πράξη του παράγειν, δεν μπορούν να αποχωριστούν από τον παραγωγό τους, όπως συμπληρώνει στις Θεωρίες για την υπεραξία. Με άλλα λόγια, η εργατική δύναμη συναπαρτίζεται από ένα πλέγμα χεριού και μυαλού, χειρωνακτικών και πνευματικών ικανοτήτων, τυποποίησης και δημιουργικότητας, που τελικά παράγει, όπως λέμε στο κείμενο, τρία σχετικά διακριτά αλλά όχι απόλυτα αποχωριζόμενα τμήματα της εργατικής τάξης.

Λέμε σύγχρονη γιατί δεν είναι δυνατόν να μη δούμε τις αλλαγές που επιφέρει η τέταρτη μεγάλη τεχνολογική επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας, η χρήση των νέων τεχνολογικών μέσων. Μέσων που αντικειμενοποιούν-μετατρέπουν σε απονεκρωμένη εργασία ενσωματωμένη σε αυτά όχι μόνο τη χειρωνακτική εργασία (όπως γινόταν με τα ρομπότ παλαιότερων εποχών και την κλασικού τύπου αυτοματοποίηση), αλλά και διευρυνόμενα στοιχεία της πνευματικής εργασίας (όπως γίνεται με τα σύγχρονα πληροφορικά μέσα, τα πολυλειτουργικά και ρυθμιζόμενα ρομπότ, την ευέλικτη αυτοματοποίηση). Κι ακόμη, μέσων που οδηγούν στην πραγματική υπαγωγή στο κεφάλαιο όχι μόνο της χειρωνακτικής ή της στοιχειακά διανοητικής εργασίας (όπως έκαναν ο Τέιλορ κι ο Φορντ), αλλά και της σύνθετα διανοητικής κι ακόμη πλευρών της δημιουργικότητας και της φαντασίας καθώς και της αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης που επιδρούν καταλυτικά στο κόστος παραγωγής και την κερδοφορία (όπως η εκπαίδευση, η ασφάλιση και η υγεία). Έτσι, ο τεϊλορισμός μπορεί να υποχωρεί στο παραδοσιακό εργοστάσιο (πράγμα που δεν ισχύει, αν ρίξουμε μια μαπιά στους τεράστιους πάγκους συναρμολόγησης της Κίνας), αλλά διεισδύει δυναμικά και με νέους όρους στο γραφείο, γίνεται ηλεκτρονικός και διανοητικός, καθυποτάσσοντας ασφυκτικά στο κεφάλαιο ευρύτερα τμήματα της εργασίας, προσφέροντας στην ιδιωτική και κρατική εργοδοσία νέα όπλα για την «αξιολόγηση» της παραγωγικότητάς τους και τον έλεγχό τους.

Λέμε, επίσης, σύγχρονη εργατική τάξη σε συσχέτιση με τη σύγχρονη έννοια της μεγάλης βιομηχανίας. Βέβαια ποτέ η έννοια της βιομηχανίας στο μαρξισμό δεν ήταν ταυτισμένη μόνο με τις μονάδες που απασχολούν χειρωνακτική εργασία και παράγουν υλικά προϊόντα. Αυτή ήταν μια χυδαία αντιμετώπιση του μαρξισμού, που την πρόβαλε η αστική ιδεολογία και δυστυχώς την υιοθετούν και δυνάμεις που μιλούν στο όνομα της εργασίας. Είναι, όμως, μια λάθος προσέγγιση. Πρώτον, γιατί το κεφάλαιο σήμερα, αξιοποιώντας και τις δυνατότητες που του δίνουν τα νέα τεχνολογικά μέσα και πιεζόμενο να βρει νέα πεδία επικερδούς αξιοποίησής του, βιομηχανοποιεί, καπιταλιστικοποιεί -συχνά βίαια- τομείς που ως χτες δεν εντάσσονταν στη σφαίρα της κλασικής καπιταλιστικής επιχειρηματικότητας και της διευρυμένης εμπορευματικής παραγωγής. Έτσι, το κεφάλαιο, και μάλιστα το πολυεθνικό, εμφανίζεται να δεσπόζει πλέον σε τομείς όπως το αγροτοδιατροφικό σύμπλεγμα, οι μεταφορές, η υγεία, η ψυχαγωγία, η παιδεία, οι επικοινωνίες (σε τομείς που οι αστικές στατιστικές ονομάζουν συλλήβδην υπηρεσίες) εκχερσώνοντας το έδαφος από τις καταστάσεις που σχετίζονται με τη μικρή καπιταλιστική ιδιοκτησία, την απλή εμπορευματική παραγωγή και τα μικροαστικά στρώματα. Και βεβαίως, όπου εμφανίζεται νέου τύπου βιομηχανικός καπιταλισμός, υπάρχει και νέου τύπου βιομηχανική εργατική τάξη. Επιπλέον, μια σύγχρονη καπιταλιστική επιχείρηση, για να λειτουργήσει κερδοφόρα, οφείλει να ενοποιεί την παραγωγή με την πραγμάτωση της υπεραξίας, το εργοστάσιο με την αγορά, να μειώνει τα προϊόντα που λιμνάζουν στις αποθήκες και να χρησιμοποιεί συστήματα just in time παράδοσης, να ενοποιεί έρευνα-παραγωγή-διαφήμιση-διακίνηση, να μειώνει το χρόνο περιστροφής του κεφαλαίου (δηλαδή τον κύκλο χρήμα-εμπόρευμα-χρήμα) και να μεγιστοποιεί την άντληση κεφαλαίων από το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όλα αυτά αρθρώνονται (κάποτε σε εθνικό κι άλλοτε σε υπερεθνικό επίπεδο) αδιάσπαστα στην έννοια της σύγχρονης καπιταλιστικής βιομηχανίας και με αυτή την έννοια στην εργατική τάξη εντάσσονται πλέον κι όλα εκείνα τα μισθωτά κι εκμεταλλευόμενα στρώματα που συμμετέχουν στη λειτουργία της χωρίς να παράγουν άμεσα υλικά προϊόντα. Στην εργατική τάξη, με αυτή την έννοια, εντάσσονται όλοι όσοι συμβάλλουν στο κύκλωμα παραγωγή-πραγμάτωση-υπεξαίρεση-κατανομή υπεραξίας στο επίπεδο της μεμονομένης επιχείρησης ή της οικονομίας γενικότερα, βοηθώντας την αξιοποίηση του κεφαλαίου και τη διευρυμένη αναπαραγωγή του.

Τέλος, μιλάμε για σύγχρονη εργατική τάξη γιατί είμαστε υποχρεωμένοι να δούμε όχι μόνο τις ποσοτικές και ενδοκλαδικές αλλαγές, αλλά και ορισμένα ποιοτικά στοιχεία που καταγράφονται στην κατάστασή της και στη σχέση της με το κεφάλαιο – αυτά δηλαδή που με ιδιαίτερη διορατικότητα και πληρότητα περιέγραψαν ο Μαρξ στο Κεφάλαιο κι ο Ένγκελς στην Κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία. Στοιχεία που έχουν να κάνουν με τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητες του εμπορεύματος εργατική δύναμη, το περιεχόμενο των ικανοτήτων αυτών (που παραπέμπει στην εκπαίδευση), τους όρους αγοραπωλησίας της εργατικής δύναμης (σχέσεις εργασίας, ύψος μισθού, τρόπος απόκτησης κ.λπ.), το είδος της μισθωτής σχέσης (τυπική, μπλοκάκι κ.λπ.), τη σταθερότητα της εργασιακής ένταξης (πλήρης ή μερική απασχόληση), τη σχέση με τα μέσα εργασίας, τους όρους κοινωνικού συνδυασμού και κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας, τη σχέση απλής-σύνθετης εργασίας, τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης, το χρόνο εργασίας. Τέλος, στοιχεία που ως μεμονωμένες τάσεις υπήρχαν κι άλλοτε, αλλά τώρα γίνονται κανόνας, αποκτούν άλλη ποιότητα και έκταση και κυρίως συνθέτουν μια άλλη ποιότητα στη σχέση κεφάλαιο-εργασία, τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη. Πάρτε για παράδειγμα την ανεργία: πάντα υπήρχε κι αξιοποιούνταν συγκεκριμένα. Όμως τώρα αποκτά άλλη ποιότητα και γιατί αυξάνεται δραματικά, και γιατί γίνεται μακροχρόνια, και γιατί φτάνει στο 50% στην πιο μορφωμένη από ποτέ εργατική βάρδια και γιατί πλάι της υπάρχει ένας ωκεανός μερικής-ελαστικής εργασίας αλλά και γιατί τώρα πια ξέρουμε -το λένε και οι αστοί- ότι, ακόμη κι αν οι ρυθμοί ανάπτυξης γίνουν θετικοί, η ανεργία δεν θα μειώνεται.

ΥΠΟ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ αντιμετωπίζουμε και το κριτήρια ένταξης στην εργατική τάξη. Στηριζόμαστε, ασφαλώς, στα κριτήρια που διατύπωσαν ο Μαρξ και ο Λένιν, αλλά τα τοποθετούμε στο σήμερα, τα «δοκιμάζουμε» απέναντι στη σύγχρονη πραγματικότητα. Για παράδειγμα, στα χρόνια τους η διάκριση διευθύνων-διευθυνόμενος ήταν πολύ σαφής. Σήμερα, στις σύγχρονες επιχειρήσεις που έχουν μειωθεί τα επίπεδα ιεραρχίας και έχουν δοθεί σε αρκετούς εργαζόμενους στοιχεία πρωτοβουλίας, δημιουργικότητας, διαχείρισης καταστάσεων, υπάρχει ένα θέμα για το πού ακριβώς πρέπει να μπει αυτή η διαχωριστική γραμμή. Ή επίσης, σε μια εποχή όπου οι κοινωνικές ανάγκες αλλά και οι δυνατότητες είναι τεράστιες κι όπου ο κοινωνικός πλούτος που παράγεται στην Ελλάδα, αν κατανέμονταν ισότιμα, θα έδινε ένα μισθό 2.850 ευρώ σε κάθε εργαζόμενο, είναι ένα ερώτημα αν ένας τέτοιος μισθός κατακυρώνεται στα μεσαία στρώματα ή στη σύγχρονη εργατική τάξη (όπως είναι λογικό). Βέβαια, όλα αυτά προ μνημονίων. Σε κάθε περίπτωση όμως, ένα πράγμα είναι σίγουρο: όποιοι αναγκαίοι εκσυγχρονισμοί κι αν γίνουν στα λενινιστικά και μαρξιστικά κριτήρια, ο σκληρός πυρήνας τους διατηρεί στο ακέραιο την ισχύ του: στην εργατική τάξη ανήκει εκείνο το τμήμα του οικονομικά ενεργού πληθυσμού που δεν κατέχει μέσα παραγωγής και ζει πουλώντας την εργατική του δύναμη, που συμμετέχει στη διαδικασία της αξιοποίησης του κεφαλαίου είτε παράγοντας άμεσα είτε συμβάλλοντας στην υπεξαίρεση ενός μέρους της από άλλους παραγόμενης υπεραξίας, που τόσο το ύψος όσο και ο τρόπος απόκτησης του μισθού του καθορίζεται από τις ανάγκες αξιοποίησης του κεφαλαίου, και που η εργασία του, όσα στοιχεία δημιουργικότητας κι αν έχει τελικά υπόκειται στη διεύθυνση, τον έλεγχο που της επιβάλει ο κάτοχος των μέσων παραγωγής, ο μισθωτής της εργατικής δύναμης.

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ αυτή την οπτική μιλάμε στο Κείμενο Εργασίας για μια μεγάλη διεύρυνση -και όχι για μείωση- της σύγχρονης εργατικής τάξης. Μια διεύρυνση που τροφοδοτείται παγκόσμια από το τράβηγμα στη μισθωτή εργασία εκατομμυρίων αγροτών από τις φτωχές χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και άλλων περιοχών, οι οποίοι εργάζονται είτε στις επιχειρήσεις που μεταναστεύουν στη χώρα τους είτε στις επιχειρήσεις άλλων χωρών όπου μεταναστεύουν οι ίδιοι. Τροφοδοτείται επίσης από την προλεταριοποίηση και συρρίκνωση κλασικών και νέων μεσαίων στρωμάτων, που συνθλίβονται από τις τεχνολογικές και φορολογικές αλλαγές, από την αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων και τη μείωση των κλασικού τύπου «υπαξιωματικών» της παραγωγής, αλλά και από την ανοιχτή καπιταλιστικοποίηση των υπηρεσιών και του αγροτοδιατροφικού τομέα, από την εκτατική και εντατική ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής σε μια σειρά τομείς.

Πολύ αμφισβητούν την τάση αυτή είτε μένοντας αγκυλωμένοι σε παραστάσεις της έννοιας βιομηχανία και καπιταλιστική επιχείρηση που αντιστοιχούν σε άλλες εποχές – πράγμα για το οποίο ήδη μιλήσαμε. Κι άλλοι γιατί επιμένουν να βλέπουν την εργατική τάξη με στενά «εθνοκεντρική» και ιδιαίτερα με δυτικοκεντρική οπτική. Άποψή μας, όμως, είναι ότι πέπει να αντιμετωπίσουμε την εργατική τάξη με όρους διεθνικής κι όχι εθνικής συγκρότησης. Όχι με την έννοια ότι καταργούνται οι εθνικοί καπιταλιστικοί σχηματισμοί και η προτεραιόπτητα στο εθνικό πεδίο της ταξικής πάλης. Αλλά με την έννοια ότι σε μια εποχή όπου κυριαρχούν τα πολυεθνικά-πολυκλαδικά μονοπώλια, οι αστραπιαίες μετακινήσεις κεφαλαίων, οι μεταναστεύσεις επιχειρήσεων και η πλανητική διάρθρωση των εταιρειών -ώστε να εξασφαλιστεί το μέγιστο κέρδος-, είναι αδιανόητο να αντιμετωπίζουμε το προλεταριάτο στενά εθνικά. Αν ξεπέσουμε σε μια τέτοια θεώρηση, πράγματι θα δούμε την εργατική τάξη να μειώνεται κι ας έχει μετατραπεί η νοτιοανατολική Ασία σε ένα τεράστιο εργοστάσιο παραγωγής προϊόντων που μπορεί να σχεδιάζονται στην Κοιλάδα της Σιλικόνης, να υποστηρίζονται από λογισμικό Microsoft, να χρηματοδοτούνται μέσω χρηματιστηρίου Φρανκφούρτης, να στηρίζονται σε ρωσική ενέργεια, να διακινούνται από Έλληνες εφοπλιστές, για να δημιουργήσουν τελικά κέρδη που αποθησαυρίζονται στους φορολογικούς παραδείσους των νησιών Καϊμάν.

ΕΧΟΥΜΕ, ΒΕΒΑΙΑ, ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ότι η διεύρυνση του προλεταριακού στρατοπέδου συνδυάζεται και με μια μεγάλη πολυμορφία του. Πολυμορφία που σχετίζεται με το μορφωτικό επίπεδο, τους όρους αμοιβών και εργασίας, τη σταθερότητα της απασχόλησης, την ύπαρξη ή μη προηγούμενων κοινωνικών κι αγωνιστικών παραδόσεων, την εθνικότητα, το αν η εξαρτημένη μισθωτή εργασία είναι αποκλειστική ή συνδυάζεται και με αγροτική εργασία κ.λπ. Κι ακόμη πολυμορφία που επηρεάζει συχνά καθοριστικά τη συνείδηση και τη συμπεριφορά αυτού του προλεταριακού πολυκόσμου. Αυτή ακριβώς η πολυμορφία -κι όχι τόσο ο κατακερματισμός της Αριστεράς- είναι ο κυριότερος παράγοντας που αναγορεύει σε μείζον ζήτημα σήμερα την αγωνιστική ενότητα της εργατικής τάξης. Για να αντιμετωπιστεί τούτη η πολυμορφία -κι όχι τόσο η πολυμορφία της Αριστεράς- μιλάμε για αγωνιστικό μέτωπο ανατροπής. Και με αυτή την έννοια, η τόσο αναγκαία κοινή δράση της Αριστεράς μέσα στο κίνημα θα έχει νόημα και αποτέλεσμα αν στηθεί με τα πόδια κάτω και το κεφάλι πάνω κι όχι ανάποδα, αν βάλει μπρος το άλογο κι όχι το κάρο: αν δηλαδή προτάξει το πώς θα ενωθεί η τάξη, το ποια αιτήματα και στόχοι την ενώνουν πραγματικά και σε αυτό υποτάξει και τη δική της κοινή δράση.

Από αυτή την άποψη χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε μια διπλή πραγματικότητα: από τη μια πλευρά υπάρχει αυτή η πολυμορφία που κατακερματίζει, διασπά, αποσυνθέτει, από την άλλη όμως υπάρχει η άγρια επίθεση που στην ουσία πλήττει τους πάντες, καταρρίπτει τους μύθους κάποιων προνομιούχων τμημάτων της εργατικής τάξης και δημιουργεί νέες προϋποθέσεις για μια πολύ πιο πλατιά προλεταριακή ενότητα και από την άλλη τους όρους για μια πολύ πιο στέρεη αντικαπιταλιστική κι εργατικά ηγεμονευόμενη κοινωνική συμμαχία. Από τη μια η κατάργηση των συμβάσεων, οι ατομικές συμβάσεις, η πολυμορφία των εργασιακών σχέσεων πολυκερματίζει και αποδιαρθρώνει τον υπάρχοντα συνδικαλιστικό ιστό, από την άλλη όμως δίνει τη δυνατότητα οι εργατικές συλλογικότητες, τα συνδικάτα του 21ου αιώνα (παλιά ή νέα) να στηριχτούν όχι μόνο στα άμεσα και στα προφανή αλλά και σε πιο βαθιά στοιχεία. Από τη μια η πολυμορφία που σπρώχνει στον τοπικισμό, το συντεχνιασμό, το επιμέρους και από την άλλη η συνείδηση ότι πλέον η εργατική ενότητα στην εποχή που ανοίγεται μπροστά μας δεν θα κατακτηθεί με αιτήματα χαμηλών πτήσεων, με επιμέρους στόχους αλλά με μια λογική συνολικού πολιτικού χαρακτήρα και μεγάλου βάθους, με μια λογική που αντιπαλεύει την ιερή συμμαχία κυβερνήσεων-ΕΕ-ΔΝΤ-κεφαλαίου αλλά και την ίδια την ουσία της εκμεταλλευτικής σχέσης.

ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΣ την εργατική τάξη χωρίς να την αντιμετωπίζουμε θεολογικά, εξιδανικευμένα ή με τη λογική ενός κοσμικού θεού. Δεν ξεχνάμε ότι ίδια η έννοια, η θέση της εργατικής τάξης είναι βαθύτατα διχασμένη: από τη μια είναι τυπικά ελεύθερη αλλά από την άλλη είναι θύμα της σιωπηλής βίας και του οικονομικού καταναγκασμού, που την αναγκάζει να πουλά την εργατική της δύναμη για να επιβιώσει. Από τη μια είναι παραγωγός αξιών χρήσης, κοινωνικού πλούτου και από την άλλη είναι παραγωγός κέρδους, υπεραξίας. Από τη μια έχει ανάγκη την κατάργηση της εκμετάλλευσης αλλά ταυτόχρονα για να επιβιώσει είναι δέσμια της εκμετάλλευσης. Από τη μιά έχει δεκάδες λόγους να κατευθυνθεί ενάντια στο σύστημα κι από την άλλη έχει λόγους που την κρατούν καθηλωμένη σε αυτό. Με αυτή την έννοια μιλάμε για μια τάξη που τόσο στην υλική της υπόσταση όσο και στην κοινωνική και πολιτική της συμπεριφορά διχάζεται ανάμεσα στις τάσεις χειραφέτησης και τις τάσεις υποταγής. Κι όχι για μια τάξη που είναι εξ αντικειμένου επαναστατική και το μόνο που της λείπει είναι να ακολουθήσει, να αποδεχτεί την πολιτική του κόμματος, ώστε να εκπληρώσει την πολυσυζητημένη ιστορική της αποστολή. Μόνο αν καταδυθούμε στην ουσία και τις μορφές που παίρνει τούτη η σύγκρουση σε κάθε εποχή θα μπορέσουμε να βρούμε τους δρόμους μετατροπής της από τάξη καθεαυτήν σε τάξη διεαυτήν. Και μόνο τότε θα δούμε πως η εν λόγω αποστολή δεν είναι γραμμένη σε κάποιους ορειχάλκινους νόμους της ιστορίας, δεν έχει το χαρακτήρα μιας ντετερμινιστικής κοινωνικής προφητείας, αλλά μιας ιστορικής τάσης και δυνατότητας που αντανακλά την τάση χειραφέτησης της εργατικής τάξης και τις πολιτικές μορφές συγκρότησής της.

Μαζική και ενδιαφέρουσα η συζήτηση για την εργατική τάξη στην Αθήνα

2012-03-07T21:59:00.003-08:00

Μαζική και ενδιαφέρουσα ήταν η εκδήλωση-συζήτηση που πραγματοποίησε το ΝΑΡ στα πλαίσια του Πανελλαδικού Σώματος για το επαναστατικό υποκείμενο την Τετάρτη 7 Μάρτη στην ΑΣΟΕΕ-Αθήνα. Θέμα της συζήτησης, η σύγχρονη εργατική τάξη, οι εξελίξεις και προοπτικές της.

Εκ μέρους της Π.Ε. του ΝΑΡ, την συζήτηση άνοιξε ο σ. Βασίλης Μηνακάκης, παρουσιάζοντας τις βασικές ιδέες του κειμένου εργασίας για το πανελλαδικό σώμα σχετικά με την εργατική τάξη. Όπως τόνισε «για την δική μας αντίληψη, η εργατική τάξη είναι η κοινωνική «ατμομηχανή» της επαναστατικής πάλης γενικά και σήμερα.» Στη συνέχεια αναφέρθηκε στις σημερινές ποσοτικές και ποιοτικές, τις τάσεις εξέλιξής της σε συνάρτηση με την άποψή του κειμένου περί παραγωγικής και μη παραγωγικής εργασίας, απαντώντας και στις θεωρίες περί εξαφάνισης της εργατικής τάξης, της αποβιομηχάνισης, των υπηρεσιών κ.λπ. Επαναστατικό υποκείμενο είναι το αντικαπιταλιστικά-επαναστατικά πολιτικοποιημένο κίνημα της εργατικής τάξης με τις ποικιλόμορφες και πολυεπίπεδες από άποψη βάθους και συνείδησης συγκροτήσεις του, τονίζει το κείμενο του ΝΑΡ.

Και η εισήγηση κατέληξε: «Αντιμετωπίζουμε την εργατική τάξη όχι θεολογικά, ως κοσμικό θεό, αλλά ως τάξη που διχάζεται από τάσεις χειραφέτησης και υποταγής που αναφύονται από την ίδια τη θέση και κοινωνική της συγκρότηση. Τάσεις που εκφράζονται τόσο σε κοινωνικό όσο και πολιτικό επίπεδο. Μάλιστα σήμερα απογειώνεται η σύγκρουσή τους. Άρα ζητούμενο για την επαναστατική πολιτική δεν είναι να εκφράσει την εργατική τάξη γενικώς, αλλά τις χειραφετητικές της τάσεις.»

Στη συνέχεια μίλησε ο Λέανδρος Μπόλαρης, συγγραφέας, ο οποίος έκανε μια εκτενή αναφορά στην συγκρότηση της εργατικής τάξης, την ποσοτική της διεύρυνση, απαντώντας στους αστικούς μύθους περί συρρίκνωσης και εξαφάνισής της. Με μια σειρά στοιχείων και παραδειγμάτων από τις εξελίξεις σε διεθνή κλίμακα, σκιαγράφησε την σύγχρονη εργατική τάξη.

Ο Αποστόλης Καψάλης, ερευνητής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ έδωσε μια σειρά πολύτιμα στοιχεία για την σύνθεση, τη διαστρωμάτωση και τις ποσοτικές και ποιοτικές αλλαγές στην σύγχρονη εργατική τάξη της χώρας, αναλύοντας και το νομικό-θεσμικό πλαίσιο και την αντιδραστική αντεργατική μετάλλαξή του, που δημιουργεί νέους όρους στην πάλη των εργαζομένων.

Ο Σπύρος Σακελλαρόπουλος, αν. καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αποσαφήνισε μια σειρά από έννοιες και ερωτήματα, ενώ αναφέρθηκε σε σημεία του κειμένου εργασίας στα οποία χρειάζονται αποσαφήνιση, κάνοντας κριτικές παρατηρήσεις. Τέλος ανέδειξε το θέμα μιας σύγχρονης αντικαπιταλιστικής μετωπικής συγκρότησης και των συμμαχιών της εργατικής τάξης.

Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησαν ερωτήσεις και τοποθετήσεις.

Τις επόμενες μέρες θα αναρτηθεί video με αποσπάσματα από την εκδήλωση.

Γεννιούνται πρωτοπορίες σήμερα;

2012-03-05T05:07:00.000-08:00

Έχει νόημα η προσπάθεια συγκρότησης πολιτικής πρωτοπορίας στην εποχή μας; Πως θα αναδυθεί μια σύγχρονη επαναστατική αντίληψη, υπερβαίνοντας την γραφειοκρατική προσέγγιση του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος και την διαλυτική στάση ρεφορμιστικών και αναρχικών τάσεων; Πως τοποθετείται το Κείμενο Εργασίας για το Πανελλαδικό Σώμα του ΝΑΡ με θέμα το «Υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης».

Βρισκόμαστε μπροστά στην ανάγκη επανανακάλυψης -σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο- των σχέσεων πρωτοπορίας-τάξης και της εκ νέου διαμόρφωσης τους μέσα στη φωτιά του ταξικού αγώνα της εποχής μας.

Η ύπαρξη και συγκρότηση πρωτοποριών με ποικίλο βαθμό πολιτικής συνειδητότητας δεν είναι μια αυτάρεσκη επινόηση όποιων –αυτόκλητα- αποδίδουν στον εαυτό τους τέτοιο ρόλο. Η δυνατότητα να συνειδητοποιηθεί και να κατανοηθεί η πραγματικότητα και να αναπτυχθεί δράση για την αλλαγή της δεν πραγματώνεται ισόμετρα σε όλες τις τάξεις, σε όλες τις εποχές και σε όλους τους ανθρώπους, όπως άλλωστε δείχνει η ιστορία των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων. Για αυτούς τους λόγους, η γέννηση πρωτοποριών αποτελεί «νόμο» κίνησης και εξέλιξης της ταξικής πάλης και της εργατικής τάξης. Οι πρωτοπόρες δυνάμεις ενσαρκώνουν την πιο προωθημένη έκφραση των χειραφετητικών τάσεων που ενυπάρχουν στην κοινωνική συγκρότηση και συμπεριφορά της εργατικής τάξης, αλλά αντεπιδρούν με τη σειρά τους στην κίνηση της, επηρεάζοντας την πολιτική της κατεύθυνση. Πρόκειται για μια ιστορική και διαλεκτική σχέση, που δοκιμάζεται και επισφραγίζεται μέσα στην πορεία της ταξικής πάλης και όχι σε επίπεδο διακηρύξεων.

Είναι διαφορετικής φύσης ζήτημα η αυθαίρετη και αντι-ιστορική «κατάργηση» των πρωτοποριών και άλλο οι προβληματισμοί και οι κριτικές για την σχέση πρωτοπορίας – τάξης, τόσο σαν αποτίμηση της ιστορίας του εργατικού κινήματος, όσο και πολύ περισσότερο σαν ανάπτυξη σύγχρονης θεωρίας για την εξελισσόμενη διαλεκτική τους σχέση, για το παρόν και το μέλλον του κινήματος. Κατά τη γνώμη του “Κειμένου Εργασίας” του ΝΑΡ, οι πρωτοπορίες αποτελούν προωθημένο «απόσπασμα»-αντανάκλαση της ιστορικής κίνησης της εργατικής τάξης, των δυνατοτήτων και των αντιφάσεών της, και όχι μια διαδικασία αποσπασμένη από αυτή την κίνηση. Δεν υποκαθιστούν ούτε αντικαθιστούν τον μαζικό πολιτικό αγώνα της τάξης, δεν «κάνουν» την επανάσταση ούτε «παίρνουν» την εξουσία εξ ονόματος και για λογαριασμό της εργατικής τάξης. Με αυτή την έννοια, η μετατροπή της εργατικής τάξης από «τάξη καθ’ εαυτήν» σε «τάξη για τον εαυτό της» απαιτεί την αλληλεπίδραση των ριζοσπαστικών τάσεων που ξεπηδούν αυθόρμητα από τον ίδιο της τον κοινωνικό χαρακτήρα, τόσο στον οικονομικό-κοινωνικό όσο και στον γενικότερο πολιτικό αγώνα, με τη συνειδητή έκφραση αυτών των τάσεων.

Οι πρωτοπορίες ποικίλλουν ως προς το επίπεδο της πολιτικής συνείδησης και συγκρότησης. Έτσι προκύπτουν και λειτουργούν πρωτοπορίες του πολιτικού αγώνα για τα οικονομικά και τα κοινωνικά δικαιώματα της εργατικής τάξης, όπως είναι για παράδειγμα τα σχήματα-συσπειρώσεις σε χώρους εργασίας, σπουδών, γειτονιών και πόλεων. Υπάρχουν πρωτοπορίες που συγκροτούνται στη βάση της αντίθεσης με την κυρίαρχη στρατηγική του αστικού συνασπισμού εξουσίας σε μια συγκεκριμένη περίοδο, όπως είναι τα συνολικά πολιτικά μέτωπα. Πρωτοπορίες κατά κύριο λόγο στρατηγικού και θεωρητικού χαρακτήρα (κομμουνιστικά ή άλλα εργατικά κόμματα). Πρωτοπορίες θεωρητικών και διανοουμένων που παράγουν απελευθερωτική θεωρία και αντιπαρατίθενται με την αστική ιδεολογία. Πολιτιστικές και καλλιτεχνικές πρωτοπορίες που αντιμάχονται τον αγοραίο πολιτισμό, από την σκοπιά του πολιτισμού της χειραφέτησης. Καθεμιά από αυτές τις πρωτοπορίες έχει την αυτοτέλειά της, την ειδική αξία της και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

Στο σύνολό τους και στη διαλεκτική αλληλεπίδρασή τους, οι πρωτοπορίες αυτές αποτελούν το «κόμμα με την ευρεία και ιστορική έννοια» (Μαρξ). Παράγουν πολύμορφα ταξική συνείδηση και έναν νέο ταξικό «πολιτισμό». Συμβάλλουν, σε διαφορετικά βέβαια επίπεδα, στην ανάπτυξη επαναστατικής θεωρίας, πολιτικής σκέψης και δράσης, συντελώντας στην αλλαγή των ταξικών συσχετισμών.

Έτσι και ο πρωτοπόρος ρόλος μιας συλλογικότητας σχετίζεται με την ικανότητά της να ερμηνεύει την κοινωνικοπολιτική κατάσταση, να διατυπώνει και να προωθεί αποτελεσματική γραμμή που επιδρά σε ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις, να εξασφαλίζει την ιστορική διάσταση και τη συνέχεια του κινήματος, να καλλιεργεί τη συλλογική δράση, να είναι παρούσα σε κάθε αγωνιστικό ξέσπασμα, να προωθεί τη γενίκευση-συνολικοποίηση της πάλης. Σε τελική ανάλυση οι πρωτοπορίες επαληθεύουν τον πρωτοπόρο ρόλο τους όταν η δράση τους κατατείνει στο να περνά η άσκηση της εργατικής πολιτικής στα χέρια των ίδιων των εργαζομένων.

Οι αφετηριακές αυτές θέσεις βάλλονται από δύο διαφορετικές σκοπιές: Αφενός, από τα γραφειοκρατικά αποστεωμένα ρεύματα κομμουνιστικής αναφοράς, που αναγορεύουν την ενίσχυση ή την ανοικοδόμηση της κομμουνιστικής πρωτοπορίας στο «άλφα και το ωμέγα» του πολιτικού αγώνα, σε βάρος, τελικά, και του κόμματος και του μετώπου και του κινήματος. Αφετέρου, από εκείνους που αποθεώνουν τις κινηματικές και απαξιώνουν τις πολιτικές και στρατηγικές δυνατότητες της εποχής – ένα ευρύτατο φάσμα δυνάμεων, που ξεκινούν από τη διαχειριστική Αριστερά για να φτάσουν ως την αυτονομία και τον αναρχισμό, οι οποίες υποκαθιστούν στη πράξη τις «επάρατες» πρωτοπορίες με τις κοινοβουλευτικές ομάδες ή τις ομάδες κρούσης στο όνομα του κινήματος.

Πολύ περισσότερο σήμερα, στην εποχή της ολομέτωπης επίθεσης ενός ολοκληρωτικού καπιταλισμού σε κρίση, το «πέρασμα» από τους αγώνες για τα οικονομικά-κοινωνικά δικαιώματα σε ένα πολιτικό κίνημα της εργατικής τάξης και των σύμμαχων κοινωνικών στρωμάτων ικανού να ανατρέψει την επίθεση και την αστική τάξη πραγμάτων δεν γίνεται αυθόρμητα ή εξελικτικά. Για να κατακτηθεί η πολιτική συνείδηση-συγκρότηση που απαιτούν η ανατροπή της επίθεσης, η επανάσταση, η κομμουνιστική απελευθέρωση, χρειάζεται το ταξικό ένστικτο, η αυθόρμητη συνειδητοποίηση της ταξικής θέσης και οι εμπειρίες της πάλης να γονιμοποιηθούν με στοιχεία κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης, φιλοσοφικής θεώρησης, ιστορικής «όρασης», προγραμματικής-στρατηγικής στόχευσης – με στοιχεία που μπορούν να εξασφαλίσουν μορφές προλεταριακής συγκρότησης μόνιμες και όχι ασυνεχείς, ενιαίες θεωρητικά και στρατηγικά. Απαιτείται λοιπόν ο ουσιώδης-ποιοτικός μετασχηματισμός που προκύπτει από την αλληλεπίδραση του κινήματος και των πρωτοπόρων δυνάμεών του, σε τέτοιο βαθμό και με τέτοιον τρόπο, ώστε η ιστορική κίνηση της ίδιας της εργατικής τάξης να δημιουργεί όρους για την επίτευξη των άμεσων και των στρατηγικών της συμφερόντων. Είναι ακριβώς το στοιχείο της ιστορικής αντιπαράθεσης που χαρακτηρίζει την εποχή μας, που υπογραμμίζει με τον πιο έντονο τρόπο όχι μόνο την ανάγκη γέννησης πρωτοποριών αλλά και την ενοποίηση – συγχώνευση και μετασχηματισμό τους σε μια νέα στρατηγικού τύπου και ιστορικών προδιαγραφών πρωτοπορία – φορέα του κομμουνιστικού προγράμματος του 21^ου αιώνα.

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ – ΤΑΞΗ: ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ενάντια στη λογική της εκπροσώπησης και του «πλήθους μοναδικοτήτων»

Η θεωρία και η πρακτική της συγκρότησης πρωτοποριών στη κοινωνική και πολιτική δράση των εργαζομένων και της νεολαίας έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα τις τελευταίες δεκαετίες. Η αμφισβήτηση αυτή, έχει την μήτρα της στην μετάλλαξη και τον εκφυλισμό τόσο του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος, όσο και άλλων αποπειρών απελευθέρωσης του ανθρώπου. Η αντικατάσταση της διαλεκτικής της σχέσης πρωτοπορίας – τάξης, με τα φαινόμενα του εργολαβικού ρόλου «εκπροσώπησης» των εργαζομένων από τα παραδοσιακά κομμουνιστικά κόμματα και ο ρόλος της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας στην υπονόμευση και το ξεπούλημα των εργατικών αγώνων, καθώς και άλλα παρόμοια φαινόμενα, προβληματίζουν σοβαρά χιλιάδες αγωνιστές και αναπτύσσουν αντιδιαλεκτικές προσεγγίσεις στους τρόπους εξέλιξης της κοινωνικής, πολιτικής και θεωρητικής πάλης στην εποχή μας.

Ωστόσο, ο βαθύτερος πυρήνας του προβλήματος, έγκειται στα θεωρητικά σχήματα που «ξεμπερδεύουν» με την εργατική τάξη σαν τη βασική δύναμη ανατροπής της σημερινής βάρβαρης επίθεσης του κεφαλαίου και δημιουργού μια ριζικά διαφορετικής κοινωνίας. Αυτά τα θεωρητικά σχήματα, αποτελούν, φιλοσοφικά και μεθοδολογικά, το alter-ego των θεωριών εξύμνησης και αγιοποίησης της εργατικής τάξης, που κυριάρχησαν στο παρελθόν στα πλαίσια του κομμουνιστικού κινήματος. Για αυτό άλλωστε δεν είναι τυχαίο το ότι αρκετοί από τους διαμορφωτές και τους οπαδούς αυτών των θεωρητικών συλλήψεων, έχουν περάσει από το ένα ρεύμα στο άλλο, υποστηρίζοντας σήμερα την «εξαφάνιση» της εργατικής τάξης με τον ίδιο φανατισμό, που διέκρινε τη πρότερη θητεία τους στο ρεύμα της «αγιοποίησης» της. Και αφού δεν υπάρχουν πλέον πρωτοπόρες τάξεις αλλά το «πλήθος των πολλαπλά εκμεταλλευόμενων μοναδικοτήτων», το οποίο μάλλον ως εκ θαύματος θα συμφωνήσει και θα απελευθερωθεί, βασισμένο σε μια κοινωνικά και ιστορικά απροσδιόριστη επιθυμία, δεν υπάρχει κανείς λόγος να συζητάμε για τις σημερινές, ειδικές ή συνολικές πρωτοπορίες του κινήματος και της πολιτικής πάλης.

Η ζωή, βέβαια, συνεχίζει να αναδεικνύει πρωτοπορίες ακόμη και όταν αυτές δεν έχουν συναίσθηση του ρόλου τους ή διαφωνούν με τον ίδιο το ρόλο. Για παράδειγμα, ρόλο πρωτοπορίας κατακτούν εργαζόμενοι και εργάτες που βγαίνουν στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Πολλοί από τους μπλόγκερς που πήραν τη πρωτοβουλία το Μάη του 2011 να κάνουν τα πρώτο κάλεσμα στο Σύνταγμα, αποτέλεσαν μια ειδική αγωνιστική πρωτοπορία σε εκείνη τη συγκυρία του κινήματος ενάντια στο μνημόνιο. Αντίστοιχο ρόλο έπαιξαν και οι πολύμορφες δυνάμεις και αγωνιστές που συγκρότησαν τη «συνέλευση της πλατείας», ή οι ομάδες πολιτών που οργανώνουν τη πάλη κατά των χαρατσιών. Αλλά ακόμη και οι δυνάμεις της αναρχίας που λοιδορούν τις πρωτοπορίες, τις επαναφέρουν μέσα από τον δικό τους διαθλασμένο φακό, με τις «ομάδες κρούσης» που μάχονται ενάντια στις δυνάμεις καταστολής.

Μιχάλης Παπαμακάριος

2η εκδήλωση-συζήτηση στην Αθήνα στα πλαίσια του Σώματος για το υποκείμενο

2012-03-01T23:17:00.000-08:00

Θέμα: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ: ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Συζήτηση στο πλαίσιο του Πανελλαδικού Σώματος του ΝΑΡ
«Για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της επαναστατικής προοπτικής»

Τετάρτη 7 Μαρτίου, 6:30 μμ, ΑΣΟΕΕ (αμφιθέατρο Αντωνιάδου)

Θα μιλήσουν:
Βασίλης Μηνακάκης, μέλος της ΠΕ του ΝΑΡ
Σπύρος Σακελλαρόπουλος, επίκουρος καθηγητής Παντείου
Αποστόλης Καψάλης, ερευνητής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ
Λέανδρος Μπόλαρης, συγγραφέας

Παρουσίαση του "κειμένου εργασίας" στη Θεσσαλονίκη

2012-02-26T12:16:00.001-08:00

Παρουσίαση και ανοιχτή συζήτηση για το "κείμενο εργασίας" του ΝΑΡ για το Πανελλαδικό Σώμα διοργανώνουν οι οργανώσεις Θεσσαλονίκης του ΝΑΡ και της νΚΑ.

Η παρουσίαση-συζήτηση θα γίνει το Σάββατο 3 Μάρτη στις 5.30 μ.μ. στη "Λέσχη των Αναιρέσεων", Εγνατία 98.

Το κείμενο θα παρουσιάσει ο σ. Βασίλης Μηνακάκης, μέλος της Π.Ε. του ΝΑΡ

Εισηγήσεις από την παρουσίαση του κειμένου εργασίας, 13/2, ΕΣΗΕΑ

2012-02-18T02:33:00.002-08:00

Διαβάστε το άνοιγμα της εκδήλωσης και την παρουσίαση του κειμένου εργασίας για το πανελλαδικό σώμα του ΝΑΡ, από την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 13/2 στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ, Αθήνα.

Άνοιγμα σ. Μιχάλη Παπαμακάριου, μέλους της Π.Ε. του ΝΑΡ:

Συν/σες & σύν/φοι, Συναγωνιστές και συναγωνίστριες

Σας καλωσορίζουμε και σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας, στην πρώτη παρουσίαση του κειμένου εργασίας του ΝΑΡ, «για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης», παρουσίαση η όποια αποτελεί την αφετηρία μιας πορείας διαλόγου που θα κορυφωθεί με το πανελλαδικό μας σώμα στις 31 Μάρτη και 1 Απρίλη στην Αθήνα.

Πολλοί ίσως να αναρωτηθούν: «μήπως είναι πολυτέλεια σε στιγμές κοινωνικής καταβύθισης αλλά και αναταραχής, το ΝΑΡ να κάθεται να συζητάει μπροστά στο τρίτο συνέδριο του, "για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης στη νέα εποχή’’. Κατά τη γνώμη μας δεν θα υπήρχε καταλληλότερος χρόνος να συζητηθεί το ζήτημα αυτό , παρά εν θερμώ, μέσα στη φωτιά μιας κορυφαίας καμπής της ταξικής πάλης και μιας ανεπανάληπτης ιστορικής σύγκρουσης που ωριμάζει.

Σε αυτές, τις κρίσιμες ιστορικές στιγμές, ο εργαζόμενος κόσμος του αγώνα δίπλα στα κορυφαία ερωτήματα του «με ποια πολιτική θα ανατραπεί η επίθεση» και «υπάρχει εναλλακτική προοπτική;», τοποθετεί και το καθοριστικό ερώτημα του «ποιος θα ανατρέψει την επίθεση, ποιοι φορείς θα επιβάλλουν αυτή την άλλη προοπτική, ποιο μπορεί να είναι το υποκείμενο μιας σύγχρονης απελευθερωτικής και επαναστατικής προοπτικής;». Αυτή ακριβώς τη στιγμή που βαραίνει το κενό που αφήνουν η ιστορική ανεπάρκεια της παραδοσιακής αριστεράς και του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», η αντιδραστική μετάλλαξη της σοσιαλδημοκρατίας και η ιστορική κρίση του συνδικαλιστικού και εργατικού κινήματος από την μια πλευρά, αλλά και η πιεστική απαίτηση να καλυφθεί αυτό το κενό από μια ελπιδοφόρα επανεξόρμηση και ανασυγκρότηση των αντικαπιταλιστικών, επαναστατικών και κομμουνιστικών τάσεων της εποχής μας.

Με αυτό το θεμελιακό ζήτημα καταπιάνεται το 2^ο πανελλαδικό σώμα του ΝΑΡ, στην πορεία προς το 3^ο συνέδριο του. Με επίγνωση των αδυναμιών και των ορίων μας, εμπνεόμενοι ωστόσο από τις δυνατότητες της σύγχρονης εργατικής τάξης, βασισμένοι στην διπλή πείρα της νίκης και της ήττας των προηγουμένων προσπαθειών απελευθέρωσης του ανθρώπου, επιχειρούμε να βαδίσουμε εντός του μέλλοντος μας, αναζητώντας τον κομμουνισμό του 21^ου αιώνα και τους φορείς του.

Ταυτόχρονα με αυτό το πανελλαδικό σώμα και το κείμενο εργασίας επιχειρούμε το άνοιγμα ενός τριπλού διαλόγου. Κατ΄ αρχήν ενός διαλόγου με την εποχή μας, με τις προσκλήσεις της, τις απαιτήσεις της, μα και τις διεργασίες που γεννούν η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, οι πρόσφατοι αγώνες, οι διευρυμένες και νέου τύπου κομμουνιστικές αναζητήσεις. Αλλά και ενός διαλόγου κριτικής και αυτοκριτικής του ίδιου του ΝΑΡ με τη δική του 22χρονη πορεία και εμπειρία, αλλά και με τις εμπειρίες επαναστατικών και αντικαπιταλιστικών ρευμάτων και τις συνεισφορές μαρξιστών και επαναστατών θεωρητικών. Τέλος ενός διαλόγου και κοινού βηματισμού με το δυναμικό που ενδιαφέρεται για ένα σύγχρονο κόμμα της κομμουνιστικής απελευθέρωσης, για ένα μέτωπο – πόλο της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, για ένα ταξικά ανασυγκροτημένο εργατικό κίνημα. Με άλλα λόγια συνολικά για ένα σύγχρονο κίνημα εργατικής χειραφέτησης και κομμουνιστικής απελευθέρωσης.

Σήμερα δίνουμε το εναρκτήριο λάκτισμα. Οι οργανώσεις του ΝΑΡ, με την πρωτότυπη συμβολή της νεολαίας Κομμουνιστική Απελευθέρωση θα οργανώσουμε το επόμενο διάστημα ένα γύρο εκδηλώσεων διαλόγου γύρω από το κορυφαίο αυτό ζήτημα. Οι στήλες του ΠΡΙΝ και η ιστοσελίδα του ρεύματος μας θα φιλοξενήσουν αυτόν το διάλογο.

Παρουσίαση του κειμένου εργασίας εκ μέρους της Πολιτικής Επιτροπής του ΝΑΡ από τον σ. Αλέκο Αναγνωστάκη:

“Είμαστε όλοι εντός του μέλλοντος μας. Γιατί δεν είναι δυνατόν να πούμε ναι, να πούμε όχι χωρίς το μέλλον του προορισμού μας”. (Α. Εμπειρίκος)

Παρουσίαση βασικών σημείων του κειμένου στην εκδήλωση του ΝΑΡ στην ΕΣΗΕΑ 13.2.2012

Αγαπητοί σύντροφοι,

Στη δίνη της σημερινής πραγματικότητας.

Η κατάθεση από την Πολιτική Επιτροπή του ΝΑΡ της επεξεργασίας για το πολιτικό υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης, της επανάστασης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης, γίνεται στη δίνη της κατεδάφισης, από τη τη δοτή κυβέρνηση Παπαδήμα, τη Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ, το ΛΑΟΣ, την ΕΕ, το ΔΝΤ και τα πιο δυναμικά τμήματα της ελληνικής αστικής τάξης, των ιστορικών κατακτήσεων του εργατικού κινήματος. Στη δίνη της επιχειρούμενης αυταρχικής αντιδημοκρατικής θωράκισης του πολιτικού συστήματος και εμπέδωσης της πολιτικής εκμηδενισμού της λαϊκής κυριαρχίας στα πλάισια της ευρωπαϊκής ολοκληρωτικής διακυβέρνησης.

Με τη συλλογικά επεξεργασμένη συνολική πολιτική της πρόταση αλλά και με την άποψή της ότι η ανατροπή της βάρβαρης επίθεσης επιβάλει την οικοδόμηση απέναντί της ενός του Αγωνιστικού Μετώπου Ρήξης και Ανατροπής, - έμπρτακτη πλευρά του υπό συζήτηση θέματος - η ΑΝΤΑΡΣΥΑ επιχειρεί να συμβάλει ώστε να μετατραπεί το μαζικό κίνημα της εργατικής τάξης, των εργαζομένων, της νεολαίας και των σύμμαχων λαϊκών στρωμάτων, σε πραγματικό αντίπαλο δέος απέναντι στη συνασπισμένη αστική επίθεση του κεφαλαίου, των κυβερνήσεων, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Επιχειρεί να ανυψώσει και να ενοποιήσει το σημερινό επίπεδο των αγώνων και των αντιστάσεων, ώστε να αποκτήσουν κοινό στόχο, ανεξάρτητο πολιτικό ρόλο και προοπτική: την ανατροπή της επίθεσης ώστε να επιβιώσουν οι εργαζόμενοι μέσα από την ακύρωση των μέτρων του κεφαλαίου και μέσα από νέες κατακτήσεις που αρμόζουν στην εποχή μας. Από αυτή τη σκοπιά, γίνεται αγώνας για ποιοτικά βήματα στο συντονισμό αγωνιστικών και ταξικών πρωτοβάθμιων σωματείων, επιτροπών αγώνα, εργατικών επιτροπών βάσης και μαχόμενων ομοσπονδιών αξιοποιώντας ιστορικές εμπειρίες και τις άλλες μορφές μαχητικού συνδικαλισμού και ανεξάρτητου συντονισμού των εργατικών δυνάμεων.

Στόχοι είναι να δυναμώσει η συσπείρωση, η παρουσία και η αυτοτελής προβολή της πρότασης για την αντικαπιταλιστική ανατροπή, το πρόγραμμά της και η επαναστατική προοπτική της μέσα από την κρίση προγραμμάτων και πολιτικών από τον αγωνιζόμενο λαό. Είναι η διαμόρφωση σε ποιοτικό νέο επίπεδο της μετωπικής αντικαπιταλιστικής αριστεράς. Η βαθύτερη ενότητα, οργάνωση, ανάπτυξη και η προγραμματική, στρατηγική ενδυνάμωση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ για την τροφοδότηση του στόχου.

Με μορφές αγώνα και παράλληλη οργάνωση της λαϊκής αυτοάμυνα, που θα αποφασίζονται, ελέγχονται και υλοποιούνται ως έργο και πτέρυγα του ίδιου του μαζικού κινήματος πάνω από όλα, των συνελεύσεών του.

Εδώ στη δράση και στους υπό εξέλιξη αγώνες η πρότασή αυτή της ΑΝΤΑΡΣΥΑ - πρόταση περιεχομένου αλλά και μορφών οργάνωσης της πάλης-κατατίθεται στα συνδικάτα, τις λαϊκές συλλογικότητες, στη βάση, αλλά και στις ηγεσίες, ξεκινώντας από το Συντονισμό των Πρωτοβάθμιων, αλλά και στο ΠΑΜΕ, σε ομοσπονδίες, σε όλες τις ταξικές, εργατικές και λαϊκές συλλογικότητες.

Κατατίθεται δημόσια και ανοικτά προς αγωνιστές, ρεύματα, τάσεις που αναζητούν αγωνιστική προοπτική. Προς τις ηγεσίες του ΚΚΕ, του Συνασπισμού, του ΣΥΡΙΖΑ, των επιμέρους συνιστωσών του, τον κόσμο που διαφοροποιείται αγωνιστικά από το ΠΑΣΟΚ και συνολικά από το δικομματισμό και αναζητά αγωνιστικές κατευθύνσεις, τις αντιμνημονιακές τάσεις που ηγεμονεύονται από τον «πατριωτισμό», αγωνιστές από ρεύματα της αυτονομίας που θέλουν να παλέψουν για ένα μαζικό ταξικό κίνημα. Μαζί με την ισότιμη και στοχευμένη κοινή δράση της Αριστεράς που αποκτά νέες διαστάσεις σε αυτές τις ιστορικές στιγμές, στηρίζουμε την ελεύθερη, αυτοτελή και αγωνιστική παρουσία όλων των πολιτικών και θεωρητικών ρευμάτων.

Που θα κριθεί η προσπάθεια

Σύντροφοι και φίλοι

Στην αέναη δυναμική που υπάρχει στη ζωή ανάμεσα σε αυτό που επικρατεί και σε αυτό που έρχεται να αντικαταστήσει, αυτό που παίζει τον πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο είναι πάντα αυτό που έρχεται και όχι αυτό που φεύγει. Ο καπιταλισμός που φεύγει ήδη, από τη δεκαετία του 80, επικαθορίζεται οριστικά από τον καπιταλισμό που έρχεται στον οποίο η επιβίωση δεν είναι πλέον το αντίθετο του θανάτου, αλλά το αντίθετο της ζωής. Επικαθορίζεται από τη συνολική κοινωνική βαρβαρότητα που δεν είναι απλά μια πολιτική επιλογή των κυρίαρχων κύκλων ή κάποιο αυτόματο αποτέλεσμα μόνο των αρνητικών συσχετισμών που δημιουργήθηκαν από την τεράστιας σημασίας ήττα και τον εκφυλισμό τελικά του κομμουνιστικού κινήματος του περασμένου αιώνα, την σοσιαλφιλελεύθερη μετάλλαξη της σοσιαλδημοκρατίας. Αυτοί συνθέτουν μια βάση στήριξης της προωθούμενης αστικής κανιβαλικής πολιτικής που εγκαινιάστηκε στις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα.

Ωστόσο η τάση για μια στροφή διαρκείας στη συνολική αντεπανάσταση σε βάρος της εργασίας αποτελεί χαρακτηριστικό του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, ουσιαστική, θεμελιώδη και αναγκαία πλευρά των κυρίαρχων χαρακτηριστικών της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας. Τάση που θα προωθείται μέσα από διαφορετικές ιστορικές «τακτικές» και πολιτικές ανάλογα με τις καμπές της ταξικής πάλης.

Η ουσία όλων αυτών είναι πως η αστική «στρατηγική» ούσα ίδια στον πυρήνα της κλιμακώνεται και ξεγυμνώνεται όλο και περισσότερο και αποκτά αποκρουστικότερα κανιβαλικά χαρακτηριστικά στη νέα κατάσταση της τέταρτης μεγαλύτερης στην ιστορία του καπιταλισμού κρίσης.

Η συνειδητή αυτή ποιοτική κλιμάκωση της στρατηγικής τους συνιστά μια τρομακτική απειλή για την ειρήνη, την επιβίωση, τις ελευθερίες, για όλα τα δικαιώματα των καταπιεζομένων, τις κατακτήσεις του κοινωνικού πολιτισμού της ανθρωπότητας.

Σε αυτόν τον επερχόμενο κανιβαλικό καπιταλισμό της πρωτοφανούς επιστημονικής, τεχνολογικής ανάπτυξης και του επελαύνοντος σκοταδισμού, του αμύθητου πλούτου και της ανείπωτης φτώχειας, ο αγώνας για μια σύγχρονη ζωή θα απαιτεί είτε την πλήρη παράδοση των όπλων είτε τον επαναστατικό δρόμο.

Η προσπάθεια διαμόρφωσης μιας επαναστατικής κομμουνιστικής θεωρητικής και πολιτικής τομής, η συμβολή μας σε αυτή μαζί με άλλες συλλογικότητες και αγωνιστές, στη συνέχεια του αριστερού και εργατικού κινήματος, θα κριθεί και θα διαμορφωθεί εδώ.

Σε αυτήν τη νέα ιστορική σύγκρουση με την πολύμορφη ολοκληρωτική «τρομοκρατική» εκστρατεία του Κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού, με την αντιδραστική πολιτική των κυβερνήσεών τους, μέσα στην πάλη για την ανατροπή της, σε εσωτερική και διεθνή κλίμακα.

Τομή που, όπως η ιστορική Πράξη, καταδεικνύει αποτελεί ζωτική και αδήριτη ανάγκη στη νέα εποχή. Αποτελεί εκκρεμότητα που αποζητά τη διευθέτηση της, από τη δεκαετία του 30. Από την εποχή της ιστορικής ήττας του επαναστατικού εργατικού ρεύματος του μπολσεβικισμού η οποία σφράγισε τη μετέπειτα εξέλιξη των ταξικών αγώνων..

Η Αριστερά επομένως οφείλει να επανενωθεί πρωτίστως με τον εαυτό της, με τον σκοπό της ύπαρξης της.

Η όλη κατάσταση, εξαιρετικά δύσκολη, συνταρακτική και κρίσιμη, σπρώχνει την Αριστερά, ενόψει μάλιστα και της αναπόφευκτης επερχόμενης κοινωνικής σύγκρουσης, είτε να κουρνιάσει στο ανεπαρκές και αδιέξοδο προϋπάρχον, είτε στην αναζήτηση και πραγματοποίηση ανάλογων συμπληρώσεων, αλλαγών και κυρίως τομών στην πολιτική της.

Σε αυτή την πραγματικότητα, αν ψάξει κανείς πίσω από ότι φαίνεται, διαπιστώνει πως σε διεθνή κλίμακα και στη χώρα μας ξεχωρίζουν:

1ο. Ένα μικρό αλλά αισθητό, κρίσιμο τμήμα εργαζομένων που κινείται στη συγκρότηση μιας νέας επαναστατικής Αριστεράς, έξω από το «περιθώριο» του συστήματος. Μια πρώτη, αδύναμη ακόμη, εμφάνιση – και στην Ελλάδα - επαναστατικών, αντικαπιταλιστικών δυνάμεων και προσέγγισης του κομμουνιστικού μέλλοντος. Οι δυνάμεις αυτές δεν βρίσκονται μόνο στις όποιες πρωτοπορίες επέζησαν από τον κατακλυσμό που καταπόντισε την Αριστερά. Δεν στηρίζονται μόνο ή κυρίως στις επαναστατικές επεξεργασίες και τις πρακτικές που αυτές οι πρωτοπορίες επαναδιαμορφώνουν.

Οι δυνάμεις αυτές στηρίζονται στις νέες κοινωνικές πολιτικές τάσεις για την κατάργηση της αγοράς και της εκμετάλλευσης που γεννιούνται στην καρδιά του συγχρόνου καπιταλισμού και αποτελούν ισάριθμες νάρκες, ικανές να τον τινάξουν στον αέρα, όπως είπε ο ιδρυτής του κόμματος μας.

2ο. Η εμφάνιση, ενός ελπιδοφόρου κινήματος στην Ευρώπη, - και στην Ελλάδα- στην Νότια Αμερική και στις ΗΠΑ ως ιδιαίτερο γεγονός, το οποίο μάλιστα έχει ήδη τους πρώτους νεκρούς.

Το κίνημα αυτό εμφανίζεται χρονικά κατά κύματα. Με στοιχεία ολοένα βαθύτερης, ανεπαρκούς ακόμη πολιτικοποίησης, που φέρνει ξανά την ουσία της πολιτικής στο προσκήνιο. Παρόλο που δεν ανατρέπει ακόμη τις δυνατότητες του συστήματος να ανασυγκροτεί και να επανασταθεροποιεί τις δυνάμεις του και την επιρροή του σε αντιδραστική κατεύθυνση, εντούτοις, η εσωτερική δυναμική του που διαφαίνεται, σε συνδυασμό με τις αντιθέσεις, τις δυνατότητες και τα αδιέξοδα του καπιταλισμού, αναγεννά, με υλικούς όρους την ελπίδα, τις δυνατότητες στην επαναστατική Αριστερά. Την απαίτηση για την “κατάληψη θέσεων”, την προώθηση της εργατικής πολιτικής. Την απαίτηση κυρίως για ολοένα και στρατηγικότερες απαντήσεις. Το κίνημα αυτό τρέφεται από μια πλατιά πολύμορφη και πολυεπίπεδη πολιτική απονομιμοποίηση, στη συνείδηση της εργατικής τάξης και των φτωχών μεσαίων στρωμάτων της πόλης και του χωριού, της αντεργατικής εκστρατείας του κεφαλαίου. Ενισχύεται από μια αυξανόμενη πολυτασική εργατική λαϊκή δυσφορία, διαμαρτυρία, αντίθεση και αγωνιστική στάση. Και τελικά από την εμφάνιση, με το κίνημα των πολύμορφων λαϊκών κινητοποιήσεων, καινοτόμων δυνατοτήτων στην πολιτική ανάπτυξη της εργατικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη πλευρά αποτελεί η υποχώρηση, προς διάφορα σημεία του πολιτικού ορίζοντα, της ιδεολογίας του Ευρωπαϊσμού. Η απονομιμοποίηση στην ευρύτερη λαϊκή συνείδηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρώ και της ΟΝΕ, των αχράντων πολιτικών μυστηρίων αυτής της καπιταλιστικής λυκοσυμμαχίας των τοκογλύφων και των πολυεθνικών.

Στον ελλαδικό ειδικά χώρο η ιδιαιτερότητα της σημερινής κατάστασης βρίσκεται, στο ότι οι πολιτικές απαντήσεις αναζητούνται – ενισχυόμενα αλλά εύθραυστα- προς τα αριστερά από εργατικά και λαϊκά στρώματα. Κατάσταση που επιβεβαιώνεται από την κρίση των αστικών κομμάτων την αποστίχηση από το δικοματισμό στις μεγάλες πόλεις και ειδικά στους εργατικούς και λαϊκούς δήμους.

Οι παράγοντες αυτοί θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό, ανάλογα και με την καθοριστικής σημασίας παρέμβαση της Αριστεράς, την προοπτική της σημερινής πολιτικής κατάστασης.

Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τη βάση, του υλικούς όρους πάνω στους οποίους τίθενται και μπορεί να καρποφορήσει μια συλλογική προσπάθεια στο να γίνουν ουσιαστικά βήματα στην οικοδόμηση του κομμουνιστικού κόμματος της εποχής, του αντικαπιταλιστικού πολιτικού μετώπου και του αντικαπιταλιστικού μαζικού κινήματος. Ζητήματα που δεν αντιμετωπίζονται ως υποκειμενικές επιδιώξεις ή προθέσεις έξω και πέρα από τις συνθήκες δράσης έξω και πάνω από την εξέλιξη της ταξικής πάλης, τις αντιθέσεις, τα όρια και τα αδιέξοδα της προωθούμενης αστικής στρατηγικής τις τάσεις και τις δυνατότητες αναχαίτισης και αντικαπιταλιστικής ανατροπής αυτής της πολιτικής, τις τάσεις και τις δυνατότητες κοινωνικής επανάστασης και κομμουνιστικής απελευθέρωσης».

Το ΝΑΡ θέτοντας στην κρίση των αγωνιστών του αντικαπιταλιστικού κινήματος και της προγραμματικής επαναθεμελίωσης του κομουνιστικού προγράμματος, τις πολιτικές του θέσεις για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής ανατροπής της επίθεσης και της επανάστασης, (η ειδική στρατηγική πρωτοπορία, το σύγχρονο κομμουνιστικό κόμμα, - η αποφασιστική γενική πολιτική πρωτοπορία, το αντικαπιταλιστικό μέτωπο και η πτέρυγα του αντικαπιταλιστικού αγώνα στη διαλεκτική τους σχέση), υπερασπίζεται την ανάγκη συλλογικών ουσιαστικών βημάτων στη δημιουργία τους, εδώ, στις σκληρές αναμετρήσεις και αναζητήσεις της καθημερινότητας.

Ωστόσο στην πολιτική πάλη, στη δραστηριότητα δηλαδή που καταπιάνεται με το ουσιώδες: την υπεράσπιση των εργατικών δικαιωμάτων, των ιστορικά διαμορφούμενων εργατικών αναγκών, τους δρόμους και τα μέσα κατάληψης και οργάνωσης της κρατικής εξουσίας, το σπουδαίο δεν είναι τόσο το ποιος υπερασπίζεται ορισμένες αντιλήψεις. Το σπουδαίο και καθοριστικό είναι σε ποιον συμφέρουν οι αντιλήψεις αυτές, τα προτεινόμενα μέτρα.

Τα διάφορα ρεύματα – Το ζήτημα της εργατικής τάξης

Πάνω στο ζήτημα της αυτοτελούς και ανεξάρτητης παρουσίας τόσο του περιεχομένου όσο και των μορφών οργάνωσης του επαναστατικού πολιτικού υποκειμένου στο σύνολο του υπάρχουν τρια ρεύματα αμφισβήτησης.

Το πρώτο, στο όνομα της θεωρητικής και πολιτικής ανανέωσης ανανέωσης οδηγείται σε μια αγρανάπαυση, στο μάταιο ή και στη χλεύη κάθε οργανωμένης επαναστατικής απόπειρας. Σε ένα αυτοπεριορισμό στην αναζήτηση, μάταια, ενός καλύτερου καπιταλισμού. Προβάλλει ως στόχο όχι την επαναστατική ενότητα και αυτοτέλεια της τάξης, αλλά την ενότητα τελικά με τις φαντασιακά ηπιότερες εκδοχές του αστικού συστήματος.

Το άλλο στηρίζει την ανάγκη αναπαραγωγής των πολιτικών και οργανωτικών πολιτικών της τρίτης διεθνούς που αφορούν το κομμουνιστικό κόμμα, το πολιτικό μέτωπο, τη σχέση τους με το εργατικό κίνημα, χωρίς όμως τις εκφυλιστικές πλευρές τους. Η συνισταμένη αυτού του ρεύματος- με όλο τον πλούτο των επιμέρους συνιστωσών - εκφράζει πολιτικά την αυταπάτη και την ελπίδα μιας δύσκολης αλλά σχετικά σύντομης επιστροφής στην παλιά πλασματική αίγλη των ισχυρών κομμουνιστικών κομμάτων του περασμένου αιώνα κάτω από το εύηχο και ευπρόσδεκτο σύνθημα της αποκατάστασης των επαναστατικών αρχών τους στο σήμερα.

Σε κάθε περίπτωση αυτά που ζητούν και τα δύο ρεύματα είναι, είτε με την ψυχολογία και την επίκληση του μάταιου, της ουτοπίας και του ρεαλισμού, είτε με τις αλυσίδες της πολύμορφης περιφρούρησης και ιδιοκτησίας του κινήματος, οι αγωνιστές να μείνουν πρωτίστως μακριά από κάθε ατελή έστω προσπάθεια επαναθεμελίωσης του συνολικού επαναστατικού υποκειμένου.

Το τρίτο ρεύμα είναι ένα ρεύμα διαλυτικών αντιλήψεων κάθε απόχρωσης που εμφανίζεται με αυτοτέλεια στην αναρχία διαχεόμενο όμως σε όλα τα ρεύματα της Αριστεράς. Οι διαλυτικές αυτές αντιλήψεις που αναζητούν άλλο από την εργατική τάξη φορέα μιας θολής Αλλαγής, άλλο ή κανένα μέτωπο και κανένα ή άλλο κόμμα χαλαρών αρχών συλλογικής λειτουργίας, εδράζονται στο ότι εκτιμούν την κατάσταση όπως φαίνεται χωρίς προοπτική. Αν όμως τα πράγματα είναι όπως φαίνονται τότε η επιστήμη θα ήταν αχρείαστη.

Και τα τρία αυτά ρεύματα πάλλονται και αιχμαλωτίζονται τελικά ανάμεσα “στο δεν κουνιέται φύλλο” κατά την άμπωτη των εργατικών αγώνων, την εξύμνηση του κινήματος κατά την πλημμυρίδα του στην οποία προσδίδουν τα χαρακτηριστικά του προσδοκώμενου.

Ανάμεσα στην αποθέωση και υπόκλιση στο αυθόρμητο αντικαπιταλιστικό κίνημα και στην περιφρόνηση του. Αυτοπαγιδεύονται ανάμεσα στο όλα τα μπορεί μια αφοσιωμένη πρωτοπορία και στο τίποτα δεν γίνεται χωρίς ηγεσία. Στο πεδίο της θεωρίας ταλαντώνονται ανάμεσα στην υποτίμηση του εκπληκτικά αναβαθμισμένου ρόλου της θεωρίας για την ολοκλήρωση της πρακτικής - στο όνομα ενός ιδιότυπου εργατισμού στη σημερινή μάλιστα εποχή της γνώσης και της επιστημονικοτεχνικής έκρηξης - και σε ένα αποκομμένο από την εργατική τάξη και την πρακτική της ακαδημαϊσμό.

Αγωνίζονται με ανιδιοτέλεια και αυτοθυσία ανάμεσα στην εργατική τάξη αγνό και παντοτινό, όσο και -ανομολόγητα- παραπλανημένο φορέα της επαναστατικής αποστολής και στην εργατική τάξη που ενσωματώθηκε ή διαχύθηκε.

Οι ιδέες αυτές δυσχεραίνουν την προσπάθεια όταν συναντώνται με τις τάσεις περιχαράκωσης κάθε οργάνωσης. Με αντιλήψεις που σταθμεύουν στο ιδιότυπο ξέκομμα από τις ιστορικά πρωτόγνωρες υλικές δυνατότητες του σημερινού καπιταλισμού για τον επόμενο κοινωνικό σχηματισμό. Σχηματισμό ο οποίος, στο όνομα μια θολής και απροσδιόριστης άλλης κοινωνίας ή μιας πολλαπλά μεθερμηνευόμενης, από τις σύγχρονες Πυθίες της Αριστεράς, λαϊκής εξουσίας, μηδέποτε προσδιορίζεται.

Έτσι όμως τελικά κινδυνεύει να εξουδετερωθεί κάθε υποκειμενική συλλογική προσπάθεια εντός των σημερινών πραγματικών αντικειμενικών συνθηκών η οποία έχει ως μέτρο όχι τα πλασματικά μεγέθη κάποιου αναπάντεχου εργατικού θαύματος αλλά τις σημερινές πραγματικές τάσεις και δυνατότητες στη δυναμική τους εξέλιξη, του κινήματος, του μετώπου, των πρωτόλειων αποπειρών για κόμμα, των σημερινών ηγεσιών. Αποδυναμώνεται κάθε παρατεταμένη σκληρή προσπάθεια εντός των σημερινών δυσμενών συσχετισμών ώστε να σπάσει το κέλυφος, με βάση τις σημερινές διαστάσεις και στην προοπτική τους, της απελευθερωτικής τάσης του κινήματος. Με σταθερό στόχο την ανάπτυξη του αντικειμενικά αναγκαίου αντικαπιταλιστικού εργατικού και λαϊκού αγώνα.

Η ίδια η εργατική τάξη αντιμετωπίζεται πότε σαν ιερό τέρας με καταπλακωμένους τους θησαυρούς του ταξικού της ενστίκτου από τους αλλεπάλληλους βομβαρδισμούς της αστικής πολιτικής και τις δολοπλοκίες και προδοσίες των αρχηγών και πότε σαν θείο βρέφος με ειδικές ανάγκες που περιμένει τους μεσσίες παιδαγωγούς προκειμένου να πράξει στο σκληρό σήμερα και να μιλήσει για τα μελλούμενα.

Στο υπό συζήτηση κείμενο της Πολιτικής επιτροπής του ΝΑΡ, η σύγχρονη εργατική τάξη, προσεγγίζεται, ως η πλέον επαναστατικοποιημένη παραγωγική δύναμη η οποία δεν χωρά στον καπιταλισμό ο όποιος ως άλλος Προκρούστης επιχειρεί να την πετσοκόψει, και ως έμπορας να την υποτάξει και ιδιοποιηθεί πλέον όσο όσο. Ως η τάξη που εμπεριέχει εντός της, στο ανώτερο επίπεδο, τόσο τη δυνητική, ποιοτικά ανώτερη στην εποχή μας, επαναστατική τάση χειραφέτησης του κοινωνικού ανθρώπου όσο και τη φθορά της κοινωνίας και της φύσης από τον καπιταλισμό, τις με σύγχρονους όρους τάσεις υποταγής και χειραγώγησης. Τάσεις χειραφέτησης και υποταγής που συνυπάρχουν διαρκώς και συγκρούονται στο εσωτερικό της αφού η εργατική τάξη στην καπιταλιστική κοινωνία συγκροτείται αντικειμενικά ως τέτοια, γεννιέται όμως και αναπτύσσεται σε ενότητα και σύγκρουση με τον άλλο πόλο της κοινωνίας αυτής, το κεφάλαιο. Δεν γεννιέται, δηλαδή, πρώτα ως αντικείμενο εκμετάλλευσης και ύστερα ως δρών υποκείμενο (απόλυτος διαχωρισμός υποκειμένου - αντικειμένου που έχει ως βάση το διαχωρισμό κοινωνικού είναι και κοινωνικής συνείδησης). Ούσα πλέον πλειοψηφία στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, συγκροτείται από την αποκλειστικά χειρωνακτικά εργαζόμενη, την χειρωνακτικό-πνευματικά εργαζόμενη και το στρώμα της ανώτερης μόρφωσης που εργάζεται αποκλειστικά πνευματικά ή στα πεδία της επιστήμης και της θεωρίας. Το τελευταίο αυτό στρώμα δεν μπορεί παρά, εκφράζοντας τη χειραφετητική του τάση, να παράξει θεωρία για την εργατική τάξη «από τα μέσα». Αυτή η δυνατότητα, ωστόσο, μπορεί να πραγματοποιηθεί με την αναγκαία και απαραίτητη συμβολή των ειδικών πολιτικών, θεωρητικών πρωτοποριών. Η θέση αυτή ανιχνεύει δρόμους θετικής απάντησης απέναντι τόσο σε φαινόμενα αντιδιανοουμενισμού και οικονομίστικου εργατισμού, όσο και στον ενίοτε εμφανιζόμενο διανοουμενίστικο ελιτισμό ή στο συνδυασμό τους, που εμφανίζονται κατά καιρούς στην Αριστερά και στο κίνημα.

Το κείμενο αναφέρεται επίσης στους σύγχρονους κλάδους που παίζουν κομβικό ρόλο στην παραγωγή και στους οποίους απαιτείται ο ιδιαίτερος προσανατολισμός συνολικής δράσης μιας σύγχρονης εργατικής οργάνωσης και μετώπου. Οι εργαζόμενοι σε αυτούς έχουν έναν σχετικά βαρύνοντα ρόλο στην ταξική πάλη, στην ανάδειξή τους σε μοχλό ενότητας του συνόλου της τάξης. Η αναφορά γίνεται για τμήματα της εργατικής τάξης που λόγω της επαφής τους με τις πιο πρωτοπόρες παραγωγικές δυνάμεις του καπιταλισμού και της ισχύος που έχει η θέση τους στον παραγωγικό - οικονομικό μηχανισμό των καπιταλιστικών σχέσεων συνολικά, μπορούν να προκαλέσουν το μεγαλύτερο καλό στο κίνημα ή τη μεγαλύτερη ζημιά στο κεφάλαιο αν «κατεβάσουν τους διακόπτες». Αυτά τα τμήματα διαχέονται σήμερα σε όλη την παραγωγή, αλλά συγκεντρώνονται κυρίως στους κλάδους: Ενέργεια, αγροτοδιατροφική αλυσίδα, νέες τεχνολογίες, τηλεπικοινωνίες, τράπεζες, μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, μεταφορές, σύγχρονοι κλάδοι υγείας, ναυτιλία.

Το πολιτικό υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής ανατροπής και της επανάστασης

Αγαπητοί φίλοι

Οι εργατικές απαντήσεις - παρεμβάσεις που απαιτεί η εποχή μας δίνονται τελικά μέσα από την αλληλεπίδραση όλων των πολυποίκιλων αντικαπιταλιστικών ενεργειών, αλληλεπιδράσεων, διεκδικήσεων, και σκιρτημάτων, τη συνολική Πράξη, των αγωνιζόμενων τμημάτων της εργατικής τάξης στα μέτωπα της εργασίας, της οικονομίας, της θεωρίας και του πολιτισμού, της πολιτικής γενικότερα. Της συνολικής Πράξης που στρέφεται υπέρ της συνολικής και διαρκούς αλλαγής των σχέσεων εκμετάλλευσης σε βάρος του κεφαλαίου, που καταργεί την υπάρχουσα κατάσταση σε βάρος της αναπαραγωγής του καπιταλισμού.

Αυτή ακριβώς η ιστορικά αναπτυσσόμενη επαναστατική αντικαπιταλιστική πράξη των ίδιων των εργαζομένων, αποτελεί κατά την άποψη μας τον καθοριστικό παράγοντα, το βασικό, ιστορικό πολιτικό υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής ανατροπής της επίθεσης και της επαναστατικής αλλαγής.

Οι πολιτικά πρωτοπόρες δυνάμεις της πάλης για την αντικαπιταλιστική ανατροπή της επίθεσης, την επανάσταση και την εργατική εξουσία, για τη μετάβαση στην κομμουνιστική κοινωνία, αποτελούνται από την ειδική στρατηγική πρωτοπορία (το κόμμα ή τα κόμματα), τη γενική πολιτική πρωτοπορία (το πολιτικό μέτωπο) και την αντικαπιταλιστική πτέρυγα των αγωνιζόμενων εργατολαϊκών μαζών.

Κόμμα, μέτωπο, αντικαπιταλιστική πτέρυγα, στο σύνολό τους και στη διαλεκτική αλληλεπίδρασή τους αποτελούν το επαναστατικό υποκείμενο, το «κόμμα με την ευρεία και ιστορική έννοια». Απορρίπτονται επομένως οι πολιτικές απόψεις και πρακτικές που ταυτίζουν το πολιτικό υποκείμενο είτε με το κίνημα, τις πτέρυγες, τις εξεγέρσεις γενικώς, με το «πλήθος» και τις αντιεξουσιαστικές ή ελευθεριακές μειοψηφίες. Θεωρείται λαθεμένη η άποψη που ταυτίζει το πολιτικό υποκείμενο της επαναστατικής πάλης ακόμη και με την κομμουνιστική πρωτοπορία.

Έχουμε σταθερά υπόψη πως τα μεγάλα εργατολαικά κινήματα είναι τελικά αντικειμενικά κοινωνικά φαινόμενα που γεννιούνται από τη διασταύρωση και πολυποίκιλη αλληλεπίδραση των αντικαπιταλιστικών θελήσεων, αιτημάτων, ιδεών και ενεργειών στις οποίες καθοριστικός παράγοντας είναι η δυνατότητα των ίδιων των εργατών, σε ένα επίπεδο όξυνσης των αντιθέσεων, να αναπτύσσουν αυτοτελή, πρωτόβουλη, μαζική εργατική δράση με τέτοια ορμή που δεν μπορεί να τη συλλάβει κανένα σχέδιο.

Αυτό ισχύει πρωτίστως στην επανάσταση.

Προϋπάρχει, εξελίσσεται και ωριμάζει όμως με διαφορετικούς όρους σε κάθε προηγούμενη στροφή, φάση ή περίοδο καθώς ο καπιταλισμός και η ταξική πάλη αναπτύσσονται με καμπές και άλματα, «στάδια» και περιόδους, συνέχειες και ασυνέχειες ως τη μεγάλη ασυνέχεια της προλεταριακής επανάστασης στο νέο αιώνα. Απορρίπτονται επομένως οι αστικές αντιλήψεις περί γραμμικής, εξελικτικής πορείας του καπιταλισμού που διεισδύουν κατά καιρούς στην Αριστερά και οδηγούν για μεγάλα διαστήματα σε μια γραμμικά εξελισσόμενη, λίγο πολύ ίδια, πολιτική.

Όταν αναφερόμαστε επομένως για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής ανατροπής της επίθεσης και την επανάσταση, η αναφορά γίνεται για ένα ευρύ, ιστορικά εξελισσόμενο – μετασχηματιζόμενο συνολικό πολιτικό υποκείμενο της κοινωνικής χειραφέτησης. Στις μεγάλες ειδικά καμπές και ιδιαίτερα στα επαναστατικά άλματα (ανατροπή αστικής κυριαρχίας, νίκη της επανάστασης, εγκαθίδρυση εργατικής δημοκρατίας - εξουσίας, άλμα στον κομμουνισμό ) μετασχηματίζονται ποιοτικά (πρόγραμμα, στόχοι, κοινωνική σύνθεση) κι αλλάζουν και αυτά «βαθμίδα», για να απαντήσουν στα νέα καθήκοντα. Το αντικαπιταλιστικό, για παράδειγμα, μέτωπο, που ασκεί εργατική επαναστατική πολιτική για την ανατροπή της αστικής πολιτικής ε επιδίωξη την επανάσταση, μετασχηματίζεται σε κομμουνιστικό «την ώρα» του άλματος των αλμάτων, του περάσματος στην κομμουνιστική κοινωνία ή πιο πριν σε επαναστατικό, κατά την εξέλιξη της επανάστασης για την κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη και τα σύμμαχα στρώματα.

Σε αυτή τη σχέση, το κόμμα της κομμουνιστικής απελευθέρωσης , το ζήτημα της οικοδόμησης, ενός μαζικού κομμουνιστικού κόμματος, στην αλληλοτροφοδοτούμενη συγκρότηση κινήματος – μετώπου, αντιμετωπίζεται ως το πρωταρχικό, ως ο κρίκος για την οικοδόμηση του ευρύτερου πολιτικού υποκειμένου.

Το κόμμα αντιμετωπίζεται ως τμήμα της τάξης, ως η οργανωμένη συνειδητή πρωτοπορία της. Ως ο καθοδηγητικός-υποβοηθητικός μοχλός της στη σχέση της με τις μάζες-επανάσταση με αποκλειστικό καθήκον να βοηθά την πολιτική ανάπτυξη και την πολιτική οργάνωση της.

Αυτό σημαίνει πως επιδιώκει να οργανώσει στις γραμμές του την εργατική πρωτοπορία, η οποία παρεμβαίνει όχι με τη μορφή της αφ’ υψηλού διδασκαλίας αλλά με την επιδίωξη σε κάθε πολιτική και οικονομική μάχη «να κερδίσει» την πλειοψηφία. Σημαίνει πως αρνείται να υποκαταστήσει την πολιτική δράση των σύγχρονων κολασμένων. Να περιορίσει την πολιτική ως κομματική υπόθεση και τελικά ως υπόθεση της ηγεσίας.

Το αναγκαίο και η δυνατότητα του κόμματος να ηγείται της τάξης σχετίζεται όχι με την άποψη ότι το κόμμα αυτοανακηρύσσεται σε επαναστατικό όργανο, αλλά με το γεγονός ότι επιδιώκει και πετυχαίνει –ως έμπρακτα αναγνωριζομένη πρωτοπορία, διδάσκοντας και διδασκόμενο– να συνδέει τον εαυτό του με όλα τα τμήματά της. Να ωθεί τις μάζες σε κίνηση προς την επιθυμητή κατεύθυνση, σύμφωνα και με τις αντικειμενικές συνθήκες. Σημαίνει τελικά πως είναι κόμμα για το κίνημα, το οποίο υπηρετεί και από το οποίο ελέγχεται και όχι το αντίθετο. Επειδή είναι κόμμα επαναστατικό γι αυτό είναι βαθιά δημοκρατικό. Εκφράζει και συγκροτεί τις δυνάμεις που κατανοούν και υπηρετούν την κομμουνιστική αναγκαιότητα, δυνατότητα και τάση της εποχής με συνειδητό και μόνιμο τρόπο.

Εκφράζει επομένως όχι απλώς την αντανάκλαση του κοινωνικού και πολιτικού συσχετισμού δυνάμεων, αλλά τον εργατικό - επαναστατικό μετασχηματισμό και δυναμική τους.

Το οργανωτικό ζήτημα γενικά αντιμετωπίζεται ως εξόχως πολιτικό.

Η ιστορία της πάλης των τάξεων επαληθεύει ότι η επίκληση των οργανωτικών κανόνων λειτουργίας, όσο σαφώς κι αν έχουν διατυπωθεί στα καταστατικά της Αριστεράς, δεν τη σώζει από συγκρούσεις, διασπάσεις και αποχωρήσεις.

Η ουσία, επομένως, του οργανωτικού προβλήματος βρίσκεται πριν και μετά από αυτό: Βρίσκεται στους στρατηγικούς και τους τακτικούς στόχους, στο πρόγραμμα, στην επαλήθευση ή τη διάψευσή τους από τη συλλογική πράξη αυτού του μοναδικού «υποκειμένου» στο οποίο ανήκει ο ρόλος του ηγέτη, τη σύγχρονη εργατική τάξη. Η οποία διεκδικεί για τον εαυτό της και το δικαίωμα να μαθαίνει τη διαλεκτική της ιστορίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι ειδικές οργανωτικές πλευρές που συνοδεύουν την πολιτική διάσταση του ζητήματος αποκτούν ουσιαστικό περιεχόμενο. Ως αρχή λειτουργίας προτείνεται από το Κείμενο Εργασίας η λογική της εργατικής δημοκρατίας. Αυτή συγκεκριμενοποιείται με την άρρηκτη σύνδεση δημοκρατίας και ενότητας αντίληψης και δράσης. Η ενότητα επαναστατικής αντίληψης αποτελεί το καθοριστικό και η δημοκρατικά οργανωμένη, ενιαία δράση το αποφασιστικό στοιχείο που πηγάζουν από τον επαναστατικό ρόλο και σκοπούς του κόμματος.

Η οργανωμένη εργατική δημοκρατία εδράζεται στον ενεργό και ισότιμο πολιτικό ρόλο των μελών και των οργανώσεων. Στην προτεραιότητα του «εμείς» έναντι του «εγώ», δίχως ποτέ να ξεχνά πως τελικά το συλλογικό αποτελεί τη συνισταμένη ανεπανάληπτων ξεχωριστών προσωπικοτήτων μέσα από τις οποίες εκφράζεται. Εν τέλει, στην προτεραιότητα του οργανωμένου κοινωνικού ξεχωριστού ανθρώπου με υψηλό επίπεδο συλλογικής κουλτούρας, συνείδησης και αυτοπειθαρχίας έναντι ενός εγωιστικού - ανταγωνιστικού ατόμου ή μιας άνευρης, πειθήνιας και παθητικής συλλογικότητας.

Στηρίζεται στη συλλογική πειθαρχία και αυτοπειθαρχία. Στην αρχή της πλειοψηφίας. Στην υποχρέωση και ανάγκη να δοκιμάζεται στην πράξη η άποψη που πλειοψήφησε. Δίχως αυτή την αρχή, το κόμμα θα ήταν ένα ασπόνδυλο σώμα, αδύνατο να εμπνεύσει τις εργατικές μάζες. Η αρχή αυτή συνοδεύεται από όλα τα μέτρα ουσιαστικής και σε ανώτερο επίπεδο σύνθεσης των απόψεων. Διασφάλισης των όρων ώστε η αντίθετη άποψη να έχει τη δυνατότητα να γίνει πλειοψηφική .

Βασική πλευρά της είναι η αντιμετώπιση από το ίδιο το κόμμα των δομών και της λειτουργίας του με ανοιχτό, δυναμικό, εξελισσόμενο και όχι στατικό, άκαμπτο και τυπολατρικό τρόπο.

Με αυτή την έννοια, προβάλλει ως απόλυτη ανάγκη η επαναθεμελίωση του προγράμματος, του ρόλου, των χαρακτηριστικών και του οργανωτικού μοντέλου του. Γι αυτό ακριβώς το ίδιο το ΝΑΡ, ενόψει και του Συνεδρίου, των πολιτικών και οργανωτικών αλλαγών, της μετονομασίας του σε κομμουνιστική οργάνωση, ως έμπρακτη αυτοκριτική και ως ανταπόκριση στις απαιτήσεις των καιρών, ιεραρχεί το ζήτημα του κόμματος, τη συμβολή του σε αυτό ισότιμα με άλλες δυνάμεις, σε καθοριστική προτεραιότητα της δράσης του.

Στη σχέση κόμματος - μετώπου - κινήματος, το μέτωπο αντιμετωπίζεται ως η γενική πολιτική πρωτοπορία, ο πολιτικά αποφασιστικός παράγοντας.

Η αναγκαιότητα για μετωπική πολιτική δεν είναι κάτι τεχνητό ή συμπτωματικό.

Η εξέλιξη της τάξης προς την αυτοσυνείδησή της, η ίδια η οικοδόμηση ενός επαναστατικού κόμματος που έλκει πίσω του το προλεταριάτο, είναι ένα αντιφατικό και σύνθετο προτσές. Τα διάφορα τμήματά της αποκτούν συνείδηση από διαφορετικούς δρόμους και σε διαφορετικές χρόνους. Η μη ομοιογενής εργατική τάξη παραμένει πολιτικά διασπασμένη κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της ιστορικής της πορείας. Η ύπαρξη επιπλέον των μεσαίων στρωμάτων και η ανάγκη συμμαχίας με αυτά γεννούν -σε μερικές περιόδους με εξαιρετική οξύτητα- το πρόβλημα του μετώπου. Άρα το μέτωπο αποτελεί κοινωνικοπολιτική μορφή συγκρότησης που αποτελεί πεδίο συνάντησης του κόμματος με τις ανολοκλήρωτες-αντιφατικές πρωτοπορίες της μαζικής και πολιτικής πάλης, με πυρήνα τη συνολικού χαρακτήρα αντιπαράθεση στην κυρίαρχη αστική στρατηγική. Πεδίο μετασχηματισμού του αντικαπιταλιστικού αυθόρμητου και ημισυνειδητού σε κίνημα με συνολική συνείδηση αντικαπιταλιστικής ανατροπής. Του γενικού κινήματος σε οργανωμένο επαναστατικό ρεύμα, με δικούς του θεσμούς, όργανα και εμβρυακές μορφές της αυριανής εργατικής δημοκρατίας.

Είναι το πεδίο, με καθοριστικό το ρόλο της κομμουνιστικής πρωτοπορίας, μορφοποίησης της τακτικής σε επαναστατική τακτική και της στρατηγικής γενικά σε στρατηγική της αντικαπιταλιστικής επανάστασης-κομμουνιστικής απελευθέρωσης, “ανακάλυψης κάθε φορά της πολιτικής γραμμής σύνδεσης της τακτικής με τη στρατηγική. Πεδίο πολιτικού διαλόγου, γόνιμης αντιπαράθεσης και επίδρασης, και τελικά συμπόρευσης των επαναστατικών και κομμουνιστικών δυνάμεων με πολιτικές τάσεις και δυνάμεις που κινούνται με αντιφατικό, περιορισμένο αλλά ριζοσπαστικό τρόπο –πολιτικά και πρακτικά– κατά της κυρίαρχης αστικής στρατηγικής.

Μετασχηματισμού του κινήματος ως το επίπεδο να στηρίζεται και στηρίζει όλα τα εμβρυώδη ανεξάρτητα όργανα άσκησης εργατικής πολιτικής. Όργανα που κυοφορούνται εμβρυακά σε «ειρηνικούς» καιρούς και μορφοποιούνται σε προεπαναστατικές καταστάσεις ή με την επανάσταση. Δεν ταυτίζονται με τα όργανα του συνδικαλιστικού αγώνα, όμως τον προϋποθέτουν (με όρους ταξικής ανασυγκρότησης) και εμπεριέχουν συνδικάτα που φτάνουν ως αυτό το επίπεδο. Τέτοια παραδείγματα μας δίνουν η Κομμούνα, τα «αυθόρμητα» Σοβιέτ του 1905, τα συνειδητά Σοβιέτ του 1917, τα εργατικά συμβούλια σε Ουγγαρία και Γερμανία, οι εργοστασιακές επιτροπές αγώνα και τα εργατικά συμβούλια σε Ισπανία, Ιταλία, στο Αργεντινάσο, στο γαλλικό Μάη, στην Ιντιφάντα.

Στη σχέση του με τη συνολική επαναστατική πάλη, με την αντικαπιταλιστική δράση της τάξης, για την αναχαίτιση και ανατροπή της επίθεσης, το μέτωπο θεωρείται το πρωταρχικό, ενώ η συνολική επαναστατική πάλη της εργατικής τάξης και των σύμμαχών της στρωμάτων, το καθοριστικό.

H λογική του πολιτικού μετώπου υπηρετείται από έναν πλούτο κοινωνικοπολιτικών μορφών. Κεντρικές συνεργασίες πολιτικών χώρων, συμπράξεις πολιτικών δυνάμεων και αγωνιστών (όπως η ΑΝΤΑΡΣΥΑ), έντυπα, πρωτοβουλίες όπως η κίνηση κατά της ΕΕ, κινήσεις όπως αυτή για ένα ταξικά ανασυγκροτημένο εργατικό κίνημα, θεωρητικές πρωτοβουλίες, αντικαπιταλιστικά σχήματα, είναι μερικές από τις μορφές που συνεισφέρουν σε αυτόν το στόχο. Αυτή η πολυμορφία, ωστόσο υπογραμμίζει την ανάγκη να εξασφαλίζεται και κεντρική, συνολική μορφή συγκρότησης, και κεντρικός «πόλος» αναφοράς. Αυτό υπηρετεί σήμερα η πρόταση για τον πόλο-μέτωπο της αντι-καπιταλιστικής Αριστεράς.

Τέλος, η αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα του μαζικού κινήματος, η συγκροτημένη και μόνιμη μορφή της αντικαπιταλιστικής τάσης - δράσης της τάξης, αποτελεί βασικό κρίκο σύνδεσης της πρωτοπορίας με την τάξη, αλλά και προϋπόθεση ποιοτικής ανάπτυξης της εργατικής συνείδησης.

Η διαμόρφωση του ταξικού εργατικού κινήματος είναι μια διαρκής μάχη με την αστική πολιτική και τις επιδράσεις της. Είναι μια πορεία συνύπαρξης και αντιπαλότητας, ενότητας και αντιπαράθεσης με το αστικοποιημένο αλλά και το ρεφορμιστικό ρεύμα. Η δράση της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς, επομένως, πρέπει να διαμορφώνει πεδία επαφής των εργατικών επαναστατικών δυνάμεων με τις πλατιές αντιφατικές ή και ρεφορμιστικές μάζες, για τον συνειδητό μετασχηματισμό τους σε δύναμη εργατικής χειραφέτησης, για να δημιουργηθούν τα αντίστοιχα όργανα άσκησης εργατικής πολιτικής.

Η λογική για την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος, από το κατώτερο έως το ανώτερο επίπεδο στις σημερινές συνθήκες της ταξικής κυριαρχίας υπακούει στο σχήμα: Αυτοτέλεια και άμεση αγωνιστική ταξική ενότητα, ενωτικός αντικαπιταλιστικός μετασχηματισμός ευρύτερων δυνάμεων, νέα ανώτερη ενότητα και αυτοτέλεια σε σταθερότερη πολιτική βάση. Αυτό συνεπάγεται και προϋποθέτει την αυτοτέλεια της ταξικής αντικαπιταλιστικής πτέρυγας από όλες τις άλλες πτέρυγες για την ευρύτερη και πιο αποτελεσματική, άμεση αγωνιστική ενότητα της τάξης. Σημαίνει το μετασχηματισμό ευρύτερων δυνάμεων σε ανώτερη ταξική ενότητα και οργάνωση ενός συνολικού, σχετικά σταθερού, συλλογικού αγώνα για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα της εργατικής τάξης, σε κατεύθυνση σταθερής αντιπαράθεσης με τα όρια και τους «νόμους» του κεφαλαίου και των κερδών του. Σημαίνει παραπέρα τον ανώτερο μετασχηματισμό του ταξικού οικονομικού αγώνα, - του αγώνα για μεμονωμένες διεκδικήσεις, η απόσπαση μεμονωμένων παραχωρήσεων που δεν είναι παρά αψιμαχίες των προφυλακών, ενώ η αποφασιστική σύγκρουση είναι ακόμα μπροστά) σε συνολικό πολιτικό αντικαπιταλιστικό αγώνα για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων. Σημαίνει την ανώτερη ενότητα των πρωτοπόρων αντικαπιταλιστικών δυνάμεων με τις ευρύτερες μετασχηματιζόμενες ταξικές δυνάμεις εκεί, στο πεδίο του ταξικού οικονομικού αγώνα, στο πεδίο της πολιτικοποίησής του ως το επίπεδο του πολιτικού αντικαπιταλιστικού αγώνα, «από όλους τους εργάτες για όλους τους εργάτες».

Αγαπητοί σύντροφοι

Στις σημερινές συνθήκες γίνεται πλέον ορατό, πως η μετάβαση στη σημερινή εποχή υπερσυγκέντρωσης και υπερσυγκεντροποίησης του κεφαλαίου, στις σημερινές δυνατότητες των κομπιούτερς, της ρομποτικής, της μοριακής βιολογίας, της βιοτεχνολογίας και της γενετικής, που αποτελούν τον πυρήνα πλέον ανάπτυξης της καπιταλιστικής παραγωγικής και εργασιακής διαδικασίας, της κοινωνικοποίησης και διεθνοποίησης της, σημαδεύεται από την αντίφαση ανάμεσα στην καπιταλιστική καθήλωση και διαστρέβλωση του κοινωνικού πολιτισμού, πάνω απ όλα από τη σημερινή καπιταλιστική ιστορικής σημασίας κρίση και της κρίσης των σχέσεων με την φύση, και στην δυνητική ικανότητα μιας ποιοτικά διαφοροποιημένης και χειραφετημένης παραγωγής αγαθών και ικανοποίησης αναγκών και ελευθεριών.

Στον πυρήνα της σημερινής εποχής, βρίσκεται το ανώτερο ποιοτικά στάδιο δυνητικού επιστημονικού μετασχηματισμού της φύσης και αλληλεπίδρασης μαζί της και ταυτόχρονα της καπιταλιστικής καταστροφικής» εκμετάλλευσής της.

Σε αυτές τις συνθήκες η προέλευση και ο αντικειμενικός χαρακτήρας της στρατηγικής επαναστατικής πλευράς της εργατικής τάξης προκύπτει από την αντιφατική συγκρότηση κίνηση και ανάπτυξή της συνολικής εργατικής τάξης και του συνολικού κινήματός της. Αυτή η στρατηγική πλευρά της, γεννιέται και ξαναγεννιέται μέσα από τις αντιφάσεις, τις κρίσεις και τα εξαντλούμενα αστικά όρια της αγοραπωλησίας της εργατικής δύναμης. Μέσα από τις διεκδικήσεις και τις αντιφάσεις ακόμη και της «εξαρτημένης μερίδας» της τάξης, αλλά με την αποφασιστικής και καθοριστικής σημασίας παρέμβαση, επίδραση και μετασχηματισμού της από τις συνιστώσες του πολιτικού υποκειμένου, της πρωτοπορίας. Μέσα από τη διαρκή σχέση ενότητας-διαχωρισμού- ανώτερης ενότητας, ως το επίπεδο της συνειδητής συνολικής επαναστατικής πάλης. Σε αυτή την πραγματική κίνηση τελικά “η απελευθέρωση της εργατικής τάξης είναι υπόθεση της ίδιας!'

Αυτό τον υπέρτατο νόμο της ταξικής πάλης επιχειρεί να υπηρετήσει το κείμενο.

Κείμενο Εργασίας για το Πανελλαδικό Σώμα του ΝΑΡ, 2012

2012-02-15T04:55:00.000-08:00

Κείμενο εργασίας για το Πανελλαδικό Σώμα του ΝΑΡ - 2012

''Τέλος της εργασίας'' ή της σχετικής περιώνυμης θεωρίας;

2012-02-14T12:50:00.004-08:00

Ένας φίλος ρώτησε, μήπως είναι πολυτέλεια σε στιγμές κοινωνικής καταβύθισης αλλά και αναταραχής, το ΝΑΡ να κάθεται να συζητάει μπροστά στο τρίτο συνέδριο του, ‘’για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης στη νέα εποχή’’. Η χειρότερη απάντηση είναι ‘’πώς όλα μπορούν και πρέπει να συνδυαστούν’’. Σα να λέμε, ‘’τι να κάνουμε, θα τον σηκώσουμε και αυτό το σταυρό’’.

Γνώμη μας είναι πως η συζήτηση για το κοινωνικό και πολιτικό υποκείμενο, είναι αναγκαίο και ζωτικό συστατικό του κοινωνικού αγώνα για την επιβίωση και το ποιοτικό άλμα προς μια άλλη κοινωνία ισότητας, αλληλεγγύης, αξιοπρέπειας, κοινωνικής δικαιοσύνης, απελευθέρωσης, χειραφέτησης.

Στη δική μας αντίληψη, το ερώτημα του ‘’κόμματος’’ δεν αφορά τους μυημένους και ‘’δοσμένους’’ επαναστάτες. Εμείς συνδέουμε το κόμμα με το σκοπό του επαναστατικού κοινωνικού μετασχηματισμού και τις κοινωνικές δυνάμεις, που έχουν συμφέρον από αυτόν και μπορούν να τον πραγματώσουν. Καμία κοινωνική και πολιτική μάχη δεν κερδήθηκε ποτέ απλά με μεγάλους αριθμούς και μπουλούκια. Ούτε με τυφλές –έστω και ηρωικές- εξεγέρσεις.

Η μετατροπή της διάχυτης κοινωνικής δυσαρέσκειας σε δρών πολιτικό υποκείμενο ανατροπής, απαιτεί την αυτο-συνείδηση αυτών που μάχονται. Την ‘’μετατροπή’’ τους από άμορφη μάζα αγωνιζόμενων ατόμων διαφορετικών προσανατολισμών, σε συλλογικό υποκείμενο, συγκεκριμένης (όσο γίνεται) στόχευσης, αλλά και ορισμένης με σαφήνεια πολιτικής στρατηγικής.

Γνωρίζουμε πως τίποτα δεν μπορεί να καταργήσει την πολυμορφία των αγωνιζόμενων δυνάμεων, ούτε την πολυτυπία και πολυμορφία στην εξέλιξη της ταξικής διαπάλης και ειδικά των κοινωνικών επαναστάσεων. Η πολιτική όμως είναι ‘’σκληρή’’ και έχει τους ‘’νόμους’’ της: Όταν αποφεύγει κανείς να ορίσει την συγκέντρωση πυρός του, τις επίλεκτες δυνάμεις του, τα κύρια όπλα του, τη βασική στρατηγική του στόχευση και την τακτική του, δε σώζεται με την επίκληση του τυχαίου και του απρόσμενου. Ίσως θα πρέπει να τελειώνουμε με τη σχηματική μεταφορά των στρατιωτικών όρων στην πολιτική πάλη. Ωστόσο, όχι μόνο δεν ανατρέπεται η αδήριτη ανάγκη αυτών των ερωτημάτων, αλλά αντίθετα, στο πιο ρευστό και απειθάρχητο πεδίο της κοινωνικής πάλης, η ανάγκη της ‘’συγκέντρωσης’’ δυνάμεων, είναι ακόμη πιο επιτακτική και κρίσιμη.

Θεωρούμε πως η σύγχρονη εργατική τάξη, καταχτώντας την ηγεμονία της σε μια ευρύτερη κοινωνική συμμαχία καταπιεζόμενων στρωμάτων, αποτελεί το κοινωνικό και εν δυνάμει πολιτικό υποκείμενο (μέσω των πρωτοπόρων τμημάτων της και της μετατροπής της ίδιας από τάξη καθ’ εαυτήν σε τάξη για τον εαυτό της) της αντικαπιταλιστικής ανατροπής, αλλά και της επανάστασης με στόχο τον κομμουνιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας.

Άραγε, αυτό αποτελεί κάποιο ηθικό ή πολιτικό πρόταγμα ή εδράζεται και σε μια ζυγισμένη, μελετημένη αντικειμενική πραγματικότητα;

Πρώτα πρώτα, η εργατική τάξη, ενεργή οικονομικά ή άνεργη, στην πόλη ή στην ύπαιθρο, έχει αντικειμενικό συμφέρον, αλλά και τη δύναμη να ανατρέψει την επιδρομή του κεφαλαίου. Να επιβάλει μια άλλη κοινωνική πορεία χειραφέτησης στη βάση της συλλογικής ιδιοκτησίας και της κοινωνικής ιδιοποίησης του παραγόμενου πλούτου και πολιτισμού.

Αποτελεί τη βασική παραγωγική δύναμη της σημερινής κοινωνίας. Παράγει τον κοινωνικό (υλικό και πνευματικό) πλούτο των σημερινών κοινωνιών. Συνδέεται άμεσα με τη θεμελιακή αντίθεση του καπιταλισμού ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής του κοινωνικού πλούτου και στον ατομικό χαρακτήρα της ιδιοποίησής του. Συνδέεται άμεσα με τη θεμελιακή αντίθεση του καπιταλισμού ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής του κοινωνικού πλούτου και στον ατομικό χαρακτήρα της ιδιοποίησής του. Αντίθεση που σήμερα όχι μόνο παραμένει στο κέντρο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, αλλά και οξύνεται με πρωτόγνωρο τρόπο.

Η εργατική τάξη γίνεται για πρώτη φορά πλειοψηφική σε πλανητική κλίμακα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ισοδυναμεί ήδη με τον παγκόσμιο πληθυσμό της δεκαετίας του '50. Στην Ελλάδα η εργατική τάξη εμφανίζει μια σταθερή τάση ποσοτικής ανάπτυξης. Από 42,7% το 1971 φτάνει ήδη το 55-60% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού.

Συχνά λέγεται ‘’πως τα φουγάρα έσβησαν, άρα και το προλεταριάτο πέθανε’’. Και μαζί του φυσικά-εύχονται πολλοί- θα έρθει και ο θάνατος (αν δεν ήρθε), της κομμουνιστικής αριστεράς.

Έσβησαν λοιπόν τα φουγάρα; Υπάρχει μια ισχυρή τάση στον παγκόσμιο καπιταλισμό για μετακίνηση παραδοσιακών βιομηχανικών μονάδων ή και ολόκληρων κλάδων που απασχολούσαν χειρωνακτικά εργαζόμενη εργατική τάξη από τη Δ. Ευρώπη και Β. Αμερική προς την Ασία. Τα φουγάρα λοιπόν δεν εξαφανίστηκαν, αλλά σε σημαντικό βαθμό μετακόμισαν. Το προλεταριάτο, όχι μόνο δεν εξαφανίστηκε, αλλά η ανάπτυξη της νέας βιομηχανικής εργατικής τάξης στις αναπτυσσόμενες χώρες κατά τις προηγούμενες δεκαετίες άλλαξε αποφασιστικά την παγκόσμια ταξική σύνθεση.

Αλλά και στον ‘’παλιό’’ δυτικό καπιταλιστικό κόσμο, η εργατική τάξη δεν εξαφανίζεται, ούτε και η βιομηχανία. Αντίθετα, η βιομηχανοποίηση νέων κλάδων όπως αυτοί του εμπορίου, της παιδείας, της υγείας, της εφοδιαστικής αλυσίδας, της έρευνας, των επικοινωνιών, της ενημέρωσης, και από την άλλη η εξάπλωση της μισθωτής σχέσης σε επαγγέλματα όπως οι τεχνικοί, οι δικηγόροι κ.λπ., δημιουργεί μια σύγχρονη εργατική τάξη και μια νέα γεωγραφία καπιταλιστικής δραστηριότητας. Αλλά και οι παραδοσιακοί βιομηχανικοί κλάδοι-τεχνολογικά εξελιγμένοι και με λιγότερους εργαζόμενους- κάθε άλλο παρά εξέλειπαν στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες

Είναι σημαντικό να συνυπολογίσουμε τις δύο αυτές τάσεις και να δούμε τον καπιταλισμό ως ένα σύστημα όλο και πιο παγκοσμιοποιημένο, χωρίς να είναι ενιαίο ή να μη μαστίζεται από αντιθέσεις. Να αντιληφθούμε την λειτουργία των ‘’νόμων’’ του σε πλανητική κλίμακα. Να φανταστούμε τις δυνατότητες της κοινωνικής επανάστασης και απελευθέρωσης με διεθνιστικό και παγκόσμιο ορίζοντα και να επιστρέψουμε στο εθνικό πεδίο, όπου και να αναζητήσουμε τη συμβολή μας.

Οι θεωρίες περί ‘’τέλους της εργασίας’’, είναι ταξικά και ιδεολογικά στρατευμένες στα συμφέροντα του κεφαλαίου. Κανείς υπολογιστής και καμία μηχανή δεν γεννάει προϊόντα, χωρίς την άμεση ή ενσωματωμένη σε αυτά εργασία των εργαζομένων. Ούτε θα κάνουμε τη χάρη να μην θεωρήσουμε τους ανέργους που δημιουργεί η παράλογη ‘’ανάπτυξη με ανεργία’’ του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, ως τμήματα της εργατικής τάξης. Η αριστερά οφείλει να αναδείξει το ζήτημα της ανεργίας και των απολύσεων σε βασικό μέτωπο της πάλης του εργατικού κινήματος και να δει έμπρακτα τη δημιουργία σχετικά αυτοτελούς κινήματος κατά της ανεργίας και της επισφαλούς απασχόλησης.

Η σύγχρονη εργατική τάξη, πέρα από την αριθμητική ανάπτυξή της, αποκτά νέο ειδικό ποιοτικό βάρος. Συνδέεται με την εκρηκτική άνοδο της παραγωγικότητας και της επιστημονικής συγκρότησης της εργασίας. Η σύγχρονη εργασία έχει αυξημένα διανοητικά στοιχεία και ο εργάτης τείνει να μετατρέπεται από απλό συμπλήρωμα της νεκρής εργασίας σε προγραμματιστή, επόπτη και ελεγκτή των μηχανών και της ποιότητας των προϊόντων που παράγονται. Αυτή η τάση δεν αφορά μόνο το υψηλής ειδίκευσης εργατικό δυναμικό της αυτοματοποιημένης παραγωγής. Διαπερνά, με ποικίλους τρόπους και πολλαπλές αντιθέσεις, το σύνολο της εργατικής τάξης και κάθε ξεχωριστό τμήμα της.

Η αντίληψη μας για την πρωτοπορία της εργατικής τάξης και την ανάγκη της εργατικής ηγεμονίας, δεν στηρίζεται όμως μόνο σε ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία ‘’αποτελεσματικότητας’’ στον κοινωνικό αγώνα.
Εκτός από το στενά νοούμενο ‘’συμφέρον’’, ο κόσμος της εργασίας είναι φορέας απελευθερωτικών αξιών για όλη την κοινωνία που είναι ικανές να κατανικήσουν τον εγωισμό, την ιδιοτέλεια και τον ανταγωνισμό που καλλιεργεί ο αστικός κόσμος. Πλατιά στρώματα μικρομεσαίων καταστρέφονται σήμερα και είναι επείγουσα μια ευρύτερη κοινωνική συμμαχία. Πάντα ωστόσο θα έχει μια ποιοτική διαφορά αυτός που έχει μάθει να ζει μόνο από τη δική του δουλειά, με τα χέρια ή το μυαλό και όχι από τη δουλειά άλλων. Η εργατική τάξη θα είναι απελευθερωτική για όλα τα καταπιεζόμενα στρώματα, μόνο όταν υπερασπίσει και ‘’επιβάλει’’ αυτά τα ποιοτικά στοιχεία της κατάργησης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Αντίθετα, ο συμψηφισμός και η εξαφάνιση της απελευθέρωσης της εργασίας από την ατομική ιδιοκτησία, στο όνομα ενός γενικού ‘’λαϊκού’’ ή/και ‘’εθνικού’’ αγώνα, οδηγούν στην ακύρωση του αντικαπιταλιστικού αγώνα και μαζί στην ήττα και των ευρύτερων λαϊκών, δημοκρατικών και εθνικών αιτημάτων. Η υπεράσπιση της ταξικής οπτικής και ειδικότερα του κριτηρίου της σχέσης με την παραγωγή για τον καθορισμό των ‘’ορίων’’ και του ρόλου των κοινωνικών τάξεων, είναι σταθερό σημείο αναφοράς μας, σε αντιπαράθεση με τις αστικές και μικροαστικές θεωρίες.

Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η ταυτότητα της εργατικής τάξης, καθορίζεται αυτόματα και μοναδικά μόνο από αυτή τη σχέση. Σε αντίθεση με την αντίληψη που αντιμετωπίζει την εργατική τάξη ως ενιαία μεταφυσική ολότητα, στο εσωτερικό της συνυπάρχουν και συγκρούονται η τάση υποταγής με την τάση χειραφέτησης. Η εργατική τάξη, ταλαντεύεται καθημερινά ανάμεσα στο γονάτισμα και την αντίσταση. Ανάμεσα στη βελτίωση της ζωής της, ως αποτέλεσμα της βελτίωσης της επιχείρησής «της», του δικού «της κράτους» ή ως αποτέλεσμα της συλλογικής αντίθεσης και της συνολικής ρήξης απέναντί τους.

Η ορθόδοξη επαναστατική σοσιαλδημοκρατία του 19ου αιώνα και της αυγής του 20ου δεν απείχε πολύ από μια προσέγγιση πολιτικού και κοινωνικού αυτοματισμού για το ρόλο της εργατικής τάξης και την επανάσταση ως ώριμο και νομοτελειακό φρούτο της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Το ‘’σάπισμα’’ της και η ενσωμάτωση της στο σύστημα, δεν ήταν άσχετα με την άρνηση της αναζήτησης της επαναστατικής πολιτικής.

Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη της τάσης χειραφέτησης. Η ενοποίηση των πρωτοπόρων τμημάτων της τάξης πάνω σε ένα συνειδητό πολιτικό πρόγραμμα αντικαπιταλιστικής επανάστασης αλλά και κομμουνιστικής τομής. Ένας σύγχρονος κομμουνιστικός φορέας πρέπει να απαντα σε αυτή την ανάγκη.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν πλευρές οι οποίες σχετίζονται με την πολιτισμική ιστορική συγκρότηση της εργατικής τάξης και επιδρούν στην πολιτική συμπεριφορά της και στην διαμόρφωση των ‘’ταυτοτήτων’’ της. Στην Ελλάδα βασικό ζήτημα σε αυτό το πλαίσιο είναι η καλλιεργούμενη αντιπαράθεση Ελλήνων-μεταναστών και οι συναφείς με αυτήν ρατσιστικές, νεοφασιστικές αντιλήψεις.

Πρέπει επίσης να δούμε τους εθνικο-πολιτισμικούς ή θρησκευτικούς ανταγωνισμούς, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των φύλων. Ας μην ξεχάσουμε τα εθνικιστικά συλλαλητήρια στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης Ελλάδας-ΠΓΔΜ. Ούτε τη «μάχη των ταυτοτήτων», αλλά και τα γεγονότα με αφορμή την μπούργκα ή τα σκίτσα του Μωάμεθ στην Ευρώπη και τον αραβικό κόσμο. Ακόμη και τον σκοτωμό στα γήπεδα σε συγκρούσεις μεταξύ οπαδών διαφορετικών ομάδων.

Η απελευθερωτική κομμουνιστική πολιτική και ειδικότερα η συνειδητή προσπάθεια συγκρότησης του κοινωνικού και πολιτικού υποκειμένου της αντικαπιταλιστικής ανατροπής και επανάστασης, προϋποθέτει τόσο την ταξική όραση όσο και την άρνηση του στενού οικονομισμού-εργατισμού.

Ζητούμενο είναι η παρέμβαση σε όλες τις πλευρές που συγκροτούν την ταυτότητα και την κουλτούρα της σύγχρονης εργατικής τάξης. Απαιτούνται αναλυτικές προσεγγίσεις, ιδεολογικές διαμάχες, θετικά προτάγματα και αιτήματα, αγώνες, σε όλες αυτές τις σφαίρες. Από την δημοκρατία και την οικολογία, έως την αλληλεγγύη στους μετανάστες και την αντιιμπεριαλιστική πάλη και την εθνική αυτοδιάθεση. Από την πάλη ενάντια στο θρησκευτικό φανατισμό, έως τις φυλετικές διακρίσεις ή την καταπίεση των γυναικών. Διαφορετικά, οι ιδιαίτερες αυτές ταυτότητες, στρέφονται ενάντια στην εργατική τάξη και τους αγώνες της για κοινωνική χειραφέτηση και απελευθέρωση από κάθε μορφής καταπίεση.

Παναγιώτης Μαυροειδής

(Συντομευμένη μορφή δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ 12/2/12)

Πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση παρουσίασης του κειμένου εργασίας για το Σώμα του ΝΑΡ

2012-02-14T06:20:00.000-08:00

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 13/2 στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ η παρουσίαση του "κειμένου εργασίας" για το Πανελλαδικό Σώμα του ΝΑΡ. Παρόντες, πολλοί αγωνιστές και εκπρόσωποι οργανώσεων της επαναστατικής αριστεράς.

Την εκδήλωση άνοιξε ο σ. Μιχάλης Παπαμακάριος, τονίζοντας ότι στις κρίσιμες συνθήκες όξυνσης της ταξικής πάλης, όχι μόνο δεν είναι "πολυτέλεια" να συζητηθεί το ζήτημα του επαναστατικού υποκειμένου, αλλά από πολλές απόψεις επιβάλλεται και ενισχύεται η ανάγκη μιας τέτοιας συζήτησης.

Εκ μέρους της Πολιτικής Επιτροπής του ΝΑΡ το κείμενο παρουσίασε ο σ. Αλέκος Αναγνωστάκης.

Όπως επισήμανε "σήμερα, τίθεται επί τάπητος το ζήτημα του κομμουνιστικού κόμματος της εποχής, του αντικαπιταλιστικού πολιτικού μετώπου και του αντικαπιταλιστικού μαζικού κινήματος. Αυτή είναι και η θεμελιώδης εκτίμηση του κειμένου για την περίοδο που ζούμε. Πολύ περισσότερο αφού το συνολικό ζήτημα επανέρχεται, καθώς η εξέλιξη της ταξικής πάλης, οι αντιθέσεις, τα όρια και τα αδιέξοδα της προωθούμενης αστικής στρατηγικής οδηγούν στην ωρίμανση μιας ιστορικών διαστάσεων σύγκρουσης ανάμεσα στις τάσεις καπιταλιστικής καθήλωσης στο σημερινό βάρβαρο καπιταλισμό και στις τάσεις και τις δυνατότητες αναχαίτισης και αντικαπιταλιστικής ανατροπής αυτής της πολιτικής, τις τάσεις και τις δυνατότητες κοινωνικής επανάστασης και κομμουνιστικής απελευθέρωσης».

Μετά την παρουσίαση το λόγο πήραν αγωνιστές από οργανώσεις και ανένταχτοι, παρουσιάζοντας σκέψεις και γνώμες για το θέμα.

Παρουσίαση και βασικά σημεία του κειμένου εργασίας για το πανελλαδικό σώμα του ΝΑΡ

2012-02-11T08:18:00.000-08:00

ΚΟΜΜΑ – ΜΕΤΩΠΟ – ΚΙΝΗΜΑ

ΝΕΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ

Με μια έννοια είμαστε τυχεροί. Η θυελλώδης πολιτική ιστορία που εισβάλλει διαφιλονικούμενη στο παρόν. Η ανεπαρκής ακόμη, αλλά ισχυρή επιρροή της Αριστεράς. Το αμάγαλμα οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών επιδράσεων σε αυτή τη λίγο ευρωπαϊκή και πολύ βαλκανική χώρα της Ανατολής στη νότια Ευρώπη, με ισχυρή την πολιτική παρουσία του Βορρά, της αμερικανικής Δύσης και των διασταυρούμενων αντιθέσεων, επιτρέπει σχετικά στην Αριστερά και στις ιδέες που έχουν αναφορά στο μαρξισμό να αναπνέουν, αναζωογονούνται και αναπτύσσονται. Πολύ περισσότερα τώρα, καταμεσής της σαθρής, φυματικής, αντιδραστικής ανάπτυξης που συνοδεύει την τέταρτη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία του καπιταλισμού και κυρίως της ταξικής πάλης που διεξάγεται γύρω από το χαρακτήρα της εξόδου από αυτήν.

Το Κείμενο Εργασίας «για το υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής πάλης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης», που δόθηκε στη δημοσιότητα από την Πολιτική Επιτροπή του ΝΑΡ διακρίνεται για την εύνοια αυτή των καιρών που έχει αλλά και τις δυσκολίες, τους καταθλιπτικούς αρνητικούς συσχετισμούς, τις αντικειμενικές δυνατότητες αυτής της συνταρακτικής περιόδου με τις οποίες διασταυρώνεται το εργατολαϊκό κίνημα.

Το ερώτημα ποιος τύπος κομματικής οργάνωσης, πολιτικού μετώπου και τι εργατικό κίνημα θα ήταν ο προσφορότερος στις σημερινές συνθήκες και στη νέα εποχή, ο οποίος θα μπορούσε να επιφέρει τόσο τα καλύτερα άμεσα αποτελέσματα στην πάλη που διεξάγει η εργατική τάξη, όσο και να την συντονίσει και καθοδηγήσει πολιτικά με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στον αγώνα της για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας, είναι τόσο παλιό όσο και η Αριστερά και τόσο νέο όσο οι δραματικές εξελίξεις επιτάσσουν.

Τα ζητήματα αυτά δεν αντιμετωπίζονται ως υποκειμενικές επιδιώξεις ή προθέσεις έξω και πέρα από τις συνθήκες δράσης. Μπορούν να καρποφορήσουν σε συγκεκριμένες συνθήκες στις οποίες «με υλικούς πλέον όρους –ανεξάρτητα από προθέσεις– τίθεται επί τάπητος, το ζήτημα του κομμουνιστικού κόμματος της εποχής, του αντικαπιταλιστικού πολιτικού μετώπου και του αντικαπιταλιστικού μαζικού κινήματος». Αυτή είναι και η θεμελιώδης εκτίμηση του κειμένου για την περίοδο που ζούμε. Πολύ περισσότερο αφού το συνολικό ζήτημα επανέρχεται, καθώς «η εξέλιξη της ταξικής πάλης, οι αντιθέσεις, τα όρια και τα αδιέξοδα της προωθούμενης αστικής στρατηγικής οδηγούν στην ωρίμανση μιας ιστορικών διαστάσεων σύγκρουσης ανάμεσα στις τάσεις καπιταλιστικής καθήλωσης στο σημερινό βάρβαρο καπιταλισμό και στις τάσεις και τις δυνατότητες αναχαίτισης και αντικαπιταλιστικής ανατροπής αυτής της πολιτικής, τις τάσεις και τις δυνατότητες κοινωνικής επανάστασης και κομμουνιστικής απελευθέρωσης». Και γι’ αυτό ακριβώς απαιτείται ανάλογη συλλογική και προσωπική στράτευση.

ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Το ζήτημα της εργατικής τάξης, του κόμματος, του μετώπου και τα ζητήματα τακτικής και στρατηγικής, το σύνολο των υπό συζήτηση πολιτικών και θεωρητικών θέσεων, περιστρέφονται γύρω από το θεμελιακό νόμο του πολιτικού υποκειμένου, πως «η απελευθέρωση των εργατών είναι έργο των ίδιων των εργατών». Το πολιτικό υποκείμενο της αναχαίτισης και αντικαπιταλιστικής ανατροπής, της επίθεσης, της επανάστασης και της εργατικής εξουσίας για την μετάβαση στην κομμουνιστική κοινωνία, αποτελείται από την ειδική στρατηγική πρωτοπορία (το κόμμα ή τα κόμματα), τη γενική πολιτική πρωτοπορία (το πολιτικό μέτωπο) και την αντικαπιταλιστική πτέρυγα των αγωνιζόμενων εργατολαϊκών μαζών. Κόμμα, μέτωπο, αντικαπιταλιστική πτέρυγα, στο σύνολό τους και στη διαλεκτική αλληλεπίδρασή τους αποτελούν το επαναστατικό υποκείμενο, το «κόμμα με την ευρεία και ιστορική έννοια» (Μαρξ). Σε αυτή τη σχέση, το κόμμα αντιμετωπίζεται ως ο πρωταρχικός και το μέτωπο ως ο καθοριστικός, ο πολιτικά αποφασιστικός παράγοντας. Στη σχέση του με τη συνολική επαναστατική πάλη, με την αντικαπιταλιστική δράση της τάξης, το μέτωπο θεωρείται το πρωταρχικό, ενώ η συνολική επαναστατική πάλη της εργατικής τάξης και των σύμμαχών της στρωμάτων, το καθοριστικό. Στο ίδιο πλαίσιο, η αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα του μαζικού κινήματος, η συγκροτημένη και μόνιμη μορφή της αντικαπιταλιστικής τάσης - δράσης της τάξης, αποτελεί βασικό κρίκο σύνδεσης της πρωτοπορίας με την τάξη, αλλά και προϋπόθεση ποιοτικής ανάπτυξης της εργατικής συνείδησης. Η αναφορά γίνεται επομένως για ένα ευρύ, ιστορικά εξελισσόμενο - μετασχηματιζόμενο πολιτικό υποκείμενο της κοινωνικής χειραφέτησης. Ειδικά στις μεγάλες καμπές και ιδιαίτερα στα επαναστατικά άλματα (ανατροπή αστικής κυριαρχίας, νίκη της επανάστασης, εγκαθίδρυση εργατικής δημοκρατίας - εξουσίας, άλμα στον κομμουνισμό και κατάργηση τάξεων και εξουσίας) μετασχηματίζονται ποιοτικά (πρόγραμμα, στόχοι, κοινωνική σύνθεση) κι αλλάζουν και αυτά «βαθμίδα», για να απαντήσουν από κομμουνιστική σκοπιά στα νέα καθήκοντα που μπαίνουν στις εν λόγω καμπές. Το αντικαπιταλιστκό μέτωπο, για παράδειγμα, που ασκεί εργατική επαναστατική πολιτική εντός του καπιταλισμού, μετασχηματίζεται σε κομμουνιστικό «την ώρα» του άλματος των αλμάτων, του περάσματος στην κομμουνιστική κοινωνία ή πιο πριν σε επαναστατικό, κατά την εξέλιξη της επανάστασης για την κατάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη και τα σύμμαχα στρώματα.

Ο καπιταλισμός και η ταξική πάλη αναπτύσσονται με καμπές και άλματα, «στάδια» και περιόδους, συνέχειες και ασυνέχειες ως τη μεγάλη ασυνέχεια της προλεταριακής επανάστασης στο νέο αιώνα. Απορρίπτονται επομένως οι αστικές αντιλήψεις περί γραμμικής, εξελικτικής πορείας του καπιταλισμού που διεισδύουν στην Αριστερά και οδηγούν σε μια γραμμικά εξελισσόμενη, λίγο πολύ ίδια, χρεωκοπημένη πολιτική. Απορρίπτονται επίσης οι πολιτικές απόψεις και πρακτικές που ταυτίζουν το πολιτικό υποκείμενο της επαναστατικής πάλης είτε με το κίνημα, τις πτέρυγες, τις εξεγέρσεις γενικώς, με το «πλήθος» και τις αντιεξουσιαστικές ή ελευθεριακές μειοψηφίες, ακόμη και με την κομμουνιστική πρωτοπορία. Θεωρούνται λανθασμένες πολιτικά οι πολυποίκιλες απόψεις που καθηλώνουν το πολιτικό εργατικό κίνημα στο επίπεδο των επιμέρους αντικειμενικά αναπτυσσόμενων ελπιδοφόρων συνδικαλιστικών αγώνων της εργατικής τάξης για τα οικονομικά και τα κοινωνικά της δικαιώματα.

Η καπιταλιστική κοινωνία διαιρείται βαθιά από ασυμβίβαστες ταξικές αντιθέσεις, διχάζεται τελικά (χωρίς να παραγνωρίζεται ακόμη και η πολυπλοκότητα, η ασάφεια και η ρευστότητα που εμφανίζονται στα όρια της ταξικής διαστρωμάτωσης) ανάμεσα στην αστική και την εργατική τάξη. Από αυτή την παλιά, «απλοϊκή» αλλά τόσο νέα και πολύπλευρη θέση, αντιμετωπίζονται οι αστικές θεωρίες της ασαφούς δήθεν διαστρωμάτωσης και της κοινωνικής κινητικότητας από τη μια κοινωνική θέση στην άλλη. Οι θεωρίες που αντιμετωπίζουν την αστική κοινωνία ως μια κοινωνία που αποτελείται από στρώματα ή «κοινωνικές ομάδες πίεσης» με αντιτιθέμενα μεν συμφέροντα, συμβιβάσιμες δε μεταξύ τους με κατάλληλες πολιτικές. Οι θεωρίες αυτές στην ουσία επικυρώνουν και νομιμοποιούν την κυριαρχία της αστικής τάξης.

Οι ίδιες οι κοινωνικές τάξεις αντιμετωπίζονται ως «φορείς» και ως αποτέλεσμα των σχέσεων και του τρόπου παραγωγής: Η σχέση τους με τα μέσα παραγωγής, ο ρόλος τους στην οργάνωση της εργασίας και της κοινωνίας, το ύψος και ο τρόπος απόκτησης του εισοδήματος, αποτελούν στο σύνολό τους, τα κριτήρια για την ταξική ένταξη και κατηγοριοποίηση.

Η θέση αυτή αντιτίθεται σε αντιλήψεις που κατά καιρούς εμφανίζονται, υποχωρούν ή αναζωπυρώνονται και οι οποίες βασίζονται στην υποκειμενική άποψη για τις τάξεις. Σύμφωνα με αυτές, οι τάξεις δεν υπάρχουν παρά μόνο διαμέσου της γνώμης που έχουν οι ίδιες για τον εαυτό τους (καθαρός υποκειμενισμός) ή οι ίδιες για αυτές αλλά και σε σχέση με τη γνώμη άλλων (διυποκειμενικότητα)∙ ή ακόμη θεωρούν πως η κοινωνική διαστρωμάτωση αποτελεί ένα σύστημα ανώτερων ή κατώτερων, μεγαλύτερων και μικρότερων, διευθυνόντων και διευθυνομένων (αστική αντίληψη που αναπαράγεται κυρίως στον αναρχικό χώρο). Η θέση του Κειμένου Εργασίας δεν συμφωνεί επίσης με απόψεις που καθορίζουν την κοινωνική διαστρωμάτωση μονοπαραγοντικά (μοναδικός παράγοντας μπορεί να είναι π.χ. το επάγγελμα) ή ακόμη πολυπαραγοντικά, από ένα σύνολο παραγόντων οι οποίοι όμως αυτονομούνται από τις σχέσεις με τα μέσα παραγωγής, αντιμετωπίζουν την εργασία διαταξικά, ως να μην είναι υποταγμένη στις καπιταλιστικές σχέσεις και εκλαμβάνουν το κράτος ως μια αιώνια αταξική κοινωνική δομή αυτονομημένη από την κοινωνία.

Το ζήτημα της παραγωγικής ή μη εργασίας έρχεται στην επικαιρότητα και αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας των φαινομένων που αναδύονται στην καπιταλιστική οικονομία κυρίως από τις δεκαετίες 1980-1990 με την καθοριστικής σημασίας ανάπτυξη των υπηρεσιών στις αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες, την ταυτόχρονη μετεγκατάσταση της εργατικής τάξης του «επιμηκυμένου πάγκου εργασίας», ιδίως της κλωστοϋφαντουργίας, της βιομηχανίας ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, μέρους της χημικής βιομηχανίας, ολόκληρων τομέων χαμηλής τεχνολογίας σε «χώρες εργασιακής γαλέρας», την ίδια την είσοδο και υποταγή της επιστήμης στην παραγωγή του κεφαλαίου. Η κατάσταση αυτή αναπαράγει θεωρίες περί αποδυνάμωσης της εργατικής τάξης στις αναπτυγμένες χώρες, στην ουσία για το μάταιο της επανάστασης σε αυτές.

Ως παραγωγική εργασία αντιμετωπίζεται η εργασία η οποία, στο σύνολο (στον πρωτογενή, δευτερογενή τομέα, σε υπηρεσίες και εποικοδόμημα) της καπιταλιστικής παραγωγής είναι παραγωγική για το κεφάλαιο. Η εργασία με λίγα λόγια που παράγει αξίες χρήσης και αποδίδει κέρδος. Τοποθετείται δηλαδή θετικά στη μαρξική άποψη: «Το ότι η υπεραξία πρέπει να εκφράζεται σε ένα υλικό προϊόν είναι μια χοντροκομμένη άποψη που υπάρχει ακόμη και στον Άνταμ Σμιθ. Οι ηθοποιοί είναι παραγωγικοί εργάτες όχι στο βαθμό που παράγουν ένα έργο, αλλά στο βαθμό που αυξάνουν τον πλούτο του εργοδότη... Μια τραγουδίστρια που πουλάει το τραγούδι της για λογαριασμό της είναι ένας μη παραγωγικός εργάτης, ενώ σε αντίθεση, όταν τη βάζει ένας επιχειρηματίας να τραγουδάει για να του βγάλει λεφτά, είναι παραγωγικός εργάτης» (Grundrisse, σ. 328-329).

Η σύγχρονη εργατική τάξη, αυτή η πλέον επαναστατικοποιημένη παραγωγική δύναμη την οποία ιδιοποιείται, διαστρέφει και επιχειρεί να υποτάξει ο καπιταλισμός, εμπεριέχει εντός της, στο ανώτερο επίπεδο, τόσο τη δυνητική, ποιοτικά ανώτερη στην εποχή μας, επαναστατική τάση χειραφέτησης του κοινωνικού ανθρώπου όσο και τη φθορά της κοινωνίας και της φύσης από τον καπιταλισμό, τις με σύγχρονους όρους τάσεις υποταγής και χειραγώγησης. Τάσεις χειραφέτησης και υποταγής που συνυπάρχουν διαρκώς και συγκρούονται στο εσωτερικό της αφού η εργατική τάξη στην καπιταλιστική κοινωνία συγκροτείται αντικειμενικά ως τέτοια, γεννιέται όμως και αναπτύσσεται σε ενότητα και σύγκρουση με τον άλλο πόλο της κοινωνίας αυτής, το κεφάλαιο. Δεν γεννιέται, δηλαδή, πρώτα ως αντικείμενο εκμετάλλευσης και ύστερα ως δρων υποκείμενο (απόλυτος διαχωρισμός υποκειμένου - αντικειμένου που έχει ως βάση το διαχωρισμό κοινωνικού είναι και κοινωνικής συνείδησης). Καθώς είναι πλειοψηφία πλέον στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, εργάζεται σε παραδοσιακούς κλάδους, στις αναπτυγμένες υπηρεσίες, στους βιομηχανοποιημένους κλάδους της υγείας και της παιδείας, στις ιδιωτικοποιημένες υπηρεσίες παροχής νερού και ηλεκτρικής ενέργειας, στις μεγάλες βιομηχανίες αιχμής, σε κλάδους έντασης εργασίας (τουρισμός, επισιτισμός). «Υποδιαιρείται» στην αποκλειστικά χειρωνακτικά εργαζόμενη, την χειρωνακτικο-πνευματικά εργαζόμενη και το στρώμα της ανώτερης μόρφωσης που εργάζεται αποκλειστικά πνευματικά ή στα πεδία της επιστήμης και της θεωρίας. Το τελευταίο αυτό στρώμα δεν μπορεί παρά, εκφράζοντας τη χειραφετητική του τάση, να παράξει θεωρία για την εργατική τάξη «από τα μέσα». Αυτή η δυνατότητα, ωστόσο, μπορεί να πραγματοποιηθεί με την αναγκαία και απαραίτητη συμβολή των ειδικών πολιτικών, θεωρητικών πρωτοποριών. Η θέση αυτή επιχειρεί να απαντήσει θετικά τόσο απέναντι στον αντιδιανοουμενισμό και τον οικονομίστικο εργατισμό, όσο και στο διανοουμενίστικο ελιτισμό και τον πολιτικό «υποκαταστατισμό» ή στο συνδυασμό τους, που εμφανίζονται κατά καιρούς στην Αριστερά και στο κίνημα.

Η εργατική τάξη εργάζεται σε σύγχρονους κλάδους που παίζουν κομβικό ρόλο στην παραγωγή. Οι εργαζόμενοι σε αυτούς έχουν έναν σχετικά βαρύνοντα ρόλο στην ταξική πάλη, στην ανάδειξή τους σε μοχλό ενότητας του συνόλου της τάξης. Η αναφορά γίνεται για τμήματα της εργατικής τάξης που λόγω της επαφής τους με τις πιο πρωτοπόρες παραγωγικές δυνάμεις του καπιταλισμού και της ισχύος που έχει η θέση τους στον παραγωγικό - οικονομικό μηχανισμό των καπιταλιστικών σχέσεων συνολικά, μπορούν να προκαλέσουν το μεγαλύτερο καλό στο κίνημα ή τη μεγαλύτερη ζημιά στο κεφάλαιο αν «κατεβάσουν τους διακόπτες». Αυτά τα τμήματα διαχέονται σήμερα σε όλη την παραγωγή, αλλά συγκεντρώνονται κυρίως στους κλάδους: Ενέργεια, αγροτοδιατροφική αλυσίδα, νέες τεχνολογίες, τηλεπικοινωνίες, τράπεζες, μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, μεταφορές, σύγχρονοι κλάδοι υγείας, ναυτιλία. Σε αυτούς τους κλάδους απαιτείται ο ιδιαίτερος προσανατολισμός συνολικής δράσης μιας σύγχρονης εργατικής οργάνωσης, ενός σύγχρονου πολιτικού μετώπου.

Αρχή λειτουργίας η εργατική δημοκρατία

ΑΡΡΗΚΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗΣ

Το οργανωτικό ζήτημα γενικά αντιμετωπίζεται ως εξόχως πολιτικό. Η ιστορία της πάλης των τάξεων επαληθεύει ότι η επίκληση των οργανωτικών κανόνων λειτουργίας, όσο σαφώς κι αν έχουν διατυπωθεί στα καταστατικά της Αριστεράς, δεν τη σώζει από συγκρούσεις, διασπάσεις και αποχωρήσεις. Η ουσία, επομένως, του οργανωτικού προβλήματος βρίσκεται πριν και μετά από αυτό: Βρίσκεται στους στρατηγικούς και τους τακτικούς στόχους, στο πρόγραμμα, στην επαλήθευση ή τη διάψευσή τους από τη συλλογική πράξη αυτού του μοναδικού «υποκειμένου» στο οποίο ανήκει ο ρόλος του ηγέτη, τη σύγχρονη εργατική τάξη. Η οποία διεκδικεί για τον εαυτό της και το δικαίωμα να μαθαίνει τη διαλεκτική της ιστορίας.

Η οργανωμένη εργατική δημοκρατία εδράζεται στον ενεργό και ισότιμο πολιτικό ρόλο των μελών και των οργανώσεων. Στην προτεραιότητα του «εμείς» έναντι του «εγώ», δίχως ποτέ να ξεχνά πως τελικά το συλλογικό αποτελεί τη συνισταμένη ανεπανάληπτων ξεχωριστών προσωπικοτήτων μέσα από τις οποίες εκφράζεται. Εν τέλει, στην προτεραιότητα του οργανωμένου κοινωνικού ξεχωριστού ανθρώπου με υψηλό επίπεδο συλλογικής κουλτούρας, συνείδησης και αυτοπειθαρχίας έναντι ενός εγωιστικού - ανταγωνιστικού ατόμου ή μιας άνευρης, πειθήνιας και παθητικής συλλογικότητας.

Στηρίζεται στη συλλογική πειθαρχία και αυτοπειθαρχία. Στην αρχή της πλειοψηφίας. Στην υποχρέωση και ανάγκη να δοκιμάζεται στην πράξη η άποψη που πλειοψήφησε. Δίχως αυτή την αρχή, το κόμμα θα ήταν ένα ασπόνδυλο σώμα, αδύνατο να εμπνεύσει τις εργατικές μάζες. Η αρχή αυτή συνοδεύεται από όλα τα μέτρα ουσιαστικής και σε ανώτερο επίπεδο σύνθεσης των απόψεων. Διασφάλισης των όρων ώστε η αντίθετη άποψη να έχει τη δυνατότητα να γίνει πλειοψηφική .

ΕΠΑΝΑΘΕΜΕΛΙΩΣΗ

Κόμμα κομμουνιστικής απελευθέρωσης

ΚΟΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ, ΟΧΙ ΤΟ ΑΝΑΠΟΔΟ

Η απελευθέρωση των εργατών ως έργο των ίδιων είναι όχι γενικά και αφηρημένα έργο της εργατικής τάξης, αλλά του μετασχηματιζόμενου, με την παρέμβαση όλων των συνιστωσών της πρωτοπορίας, αντικαπιταλιστικού κινήματος. Το ζήτημα της οικοδόμησης ενός μαζικού κομμουνιστικού κόμματος, στο νέο αιώνα και σε αυτή την ιδιόμορφη ιστορική περίοδο, αντιμετωπίζεται ως ο πρωταρχικός κρίκος για την οικοδόμηση του ευρύτερου πολιτικού υποκειμένου. Προσεγγίζεται ως προϋπόθεση και εργαλείο για τη συγκρότηση ενός αναγεννημένου εργατικού κινήματος. Η οικοδόμησή του με ανοιχτό, δημιουργικό τρόπο στην αλληλοτροφοδοτούμενη συγκρότηση κινήματος - μετώπου, αποκτά στρατηγική σημασία. Το κόμμα θεωρείται τμήμα της τάξης, όχι διαμεσολαβητής ή όργανό της. Αυτό σημαίνει πως επιδιώκει να οργανώσει στις γραμμές του την εργατική πρωτοπορία, η οποία παρεμβαίνει όχι με τη μορφή της αφ’ υψηλού διδασκαλίας αλλά με την επιδίωξη σε κάθε πολιτική και οικονομική μάχη «να κερδίσει» την πλειοψηφία. Σημαίνει πως αρνείται να υποκαταστήσει και ελέγξει την πολιτική δράση των σύγχρονων κολασμένων. Να περιορίσει την πολιτική ως κομματική υπόθεση και τελικά ως υπόθεση της ηγεσίας. Το αναγκαίο και η δυνατότητα του κόμματος να ηγείται της τάξης σχετίζεται όχι με την άποψη ότι το κόμμα αυτοανακηρύσσεται σε επαναστατικό όργανο, αλλά με το γεγονός ότι επιδιώκει και πετυχαίνει –ως έμπρακτα αναγνωριζομένη πρωτοπορία– να συνδέει τον εαυτό του με όλα τα τμήματά της. Να ωθεί τις μάζες σε κίνηση προς την επιθυμητή κατεύθυνση, σύμφωνα και με τις αντικειμενικές συνθήκες. Σημαίνει τελικά πως είναι κόμμα για το κίνημα, το οποίο υπηρετεί και από το οποίο ελέγχεται και όχι το αντίθετο. Εκφράζει και συγκροτεί τις δυνάμεις που κατανοούν και υπηρετούν την κομμουνιστική αναγκαιότητα, δυνατότητα και τάση της εποχής με συνειδητό και μόνιμο τρόπο. Εκφράζει επομένως όχι απλώς την αντανάκλαση του κοινωνικού και πολιτικού συσχετισμού δυνάμεων, αλλά τον εργατικό - επαναστατικό μετασχηματισμό και δυναμική τους. Με αυτή την έννοια, προβάλλει ως απόλυτη ανάγκη η επαναθεμελίωση του προγράμματος, του ρόλου, των χαρακτηριστικών και του οργανωτικού μοντέλου του. Το ίδιο το ΝΑΡ, ως έμπρακτη αυτοκριτική και ως ανταπόκριση στις απαιτήσεις των καιρών, ιεραρχεί το ζήτημα του κόμματος, τη συμβολή του γι’ αυτό ισότιμα με άλλες δυνάμεις, σε καθοριστική προτεραιότητα της δράσης του. Εν όψει και του Συνεδρίου, των πολιτικών και οργανωτικών αλλαγών, της μετονομασίας του σε κομμουνιστική οργάνωση.

Το κομμουνιστικό κόμμα, το αντικαπιταλιστικό μέτωπο και η αντικαπιταλιστική πτέρυγα, στην ανάπτυξή τους, παρόντα στον αέναα εμφανιζόμενο οικονομικό αγώνα, δίνουν τη μάχη για τη μετατροπή του σε αντικαπιταλιστικό οικονομικό αγώνα και σε αντικαπιταλιστικό πολιτικό αγώνα. Έχοντας πάντα υπόψη πως η εργατική συνείδηση και οι συνθήκες που ωθούν το προλεταριάτο στο συλλογικό αγώνα βρίσκονται πρωτίστως και κυρίως στο εργοστάσιο αλλά και στους γενικότερους όρους της ύπαρξής του.

Η «εμμονή» για τη δημιουργία ανεξάρτητης αντικαπιταλιστικής πτέρυγας στο κίνημα, αντικαπιταλιστικού εργατικού μετώπου και του κομμουνιστικού κόμματος του 21ου αιώνα, τα οποία θα αναπτύσσουν τη συνείδηση και θα εξασφαλίζουν την πολιτική ανεξαρτησία της εργατικής τάξης από την κυρίαρχη αστική ιδεολογία και τις πολιτικές της εκπροσωπήσεις, είναι όρος για τη μετατροπή της σε ηγεμονική δύναμη όλων των καταπιεσμένων. Το ελπιδοφόρο είναι πως σήμερα η αστική πολιτική παντοδυναμία αμφισβητείται από ένα ανερχόμενο πολύμορφο ρεύμα πολιτικής απονομιμοποίησής της. Πρόκειται για ένα εν δυνάμει ανατρεπτικό ρεύμα που διαθέτει υπέρτερη αντικειμενική προοπτική με βάση την απογείωση των θεμελιακών ταξικών αντιθέσεων. Αλλά ξεκινάει αναγκαστικά από την πιο χαμηλή ιστορική πολιτική βάση. Ωστόσο είναι ένα ελπιδοφόρο εργατικό, λαϊκό ρεύμα αναγκασμένο να επιχειρεί τη συμπύκνωση εμπειριών πολλών ιστορικών περιόδων και κυρίως να τις συνδυάζει με τις εκρηκτικές ανάγκες και τις μεγάλες δυνατότητες μιας εξαιρετικά πρωτότυπης εποχής.

Αλέκος Αναγνωστάκης

Εκδήλωση παρουσίασης του "κειμένου εργασίας" στην Αθήνα

2012-02-07T10:34:00.000-08:00

Η πρώτη παρουσίαση του "ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ" για το Πανελλαδικό Σώμα του ΝΑΡ, θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα την Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου, στις 6.30 μ.μ. στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ (Ακαδημίας 20).

Η εκδήλωση είναι ανοιχτή και στο χώρο θα υπάρχουν αντίτυπα της έκδοσης του κειμένου εργασίας. Την παρουσίαση του κειμένου θα κάνει εκ μέρους της Πολιτικής Επιτροπής του ΝΑΡ ο σ. Αλέκος Αναγνωστάκης.

Στην πρώτη αυτή εκδήλωση-παρουσίαση το ζητούμενο είναι να απαντηθούν βασικά ερωτήματα των αγωνιστών σχετικά με το κείμενο και το θέμα, αλλά και την πορεία πρός την διαδικασία του Πανελλαδικού Σώματος.

Μέσα στον Μάρτιο θα ακολουθήσει ανοιχτή ημερίδα για το κείμενο.